Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, çoğu zaman bir formalite gibi görülür; oysa ihlal edildiğinde ilgili kişiye somut bir başvuru hakkı doğuran ilk halkadır. KVKK ve 6698 sayılı düzenleme ile 5651 çerçevesindeki yayın ve erişim boyutu birlikte ele alındığında, sürecin hangi sırayla yürütüleceği sonucu doğrudan etkiler.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, doğrudan kuruma şikâyet yoluna gidemez. Önce veri sorumlusuna yazılı ya da kayıtlı elektronik yolla başvurulması, veri sorumlusunun cevap vermesi için kanunda öngörülen sürenin beklenmesi gerekir. Bu adım atlandığında şikâyet, esasa girilmeden usulden reddedilir. Başvurunun tarihi ve iletim biçimi ispatlanabilir olmalıdır; teslim kaydı bulunmayan bir e-posta, sürenin başlangıcını göstermekte zayıf kalır.
Cevap Gelmezse veya Yetersizse Ne Olur?
Veri sorumlusunun cevabı yetersizse ya da süresi içinde hiç cevap verilmezse, ilgili kişi kuruma şikâyette bulunabilir. Şikâyet için de sınırlı bir süre öngörülmüştür ve bu süre cevap tarihinden ya da cevap süresinin dolduğu tarihten itibaren işler. Kurulun verdiği karara karşı ise idari yargı yolu açıktır; bu aşamada uyuşmazlık idare mahkemesinin görev alanına girer.
Tazminat Talebi Farklı Bir Hat İzler
Aydınlatma yapılmadan veri işlenmesi nedeniyle zarara uğrandığı iddiası, kuruma yapılan şikâyetle değil, genel hükümlere göre açılacak bir davayla ileri sürülür. Yani idari yaptırım hattı ile tazminat hattı birbirinden bağımsız yürür. İki hattı karıştırmak, hem sürelerin hem de talep kalemlerinin kaybına yol açar.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Verinin hangi tarihte ve hangi kanaldan toplandığına ilişkin kayıt
- Aydınlatma metninin sunulup sunulmadığına dair ekran görüntüsü veya form örneği
- Açık rıza alındığı iddia ediliyorsa rızanın kapsamı ve ayrı alınıp alınmadığı
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihli ve iletim kayıtlı örneği
- Verinin yayıldığı adresler ve varsa erişim kaldırma talepleri
Şikâyet Yoluna Gitmeden Anlaşma Değerlendirmesi
Veri sorumlusu, başvuru sonrası verinin silinmesini ve sürecin kapatılmasını önerebilir. Bu öneri kabul edilmeden önce silmenin yedekleri de kapsayıp kapsamadığı, üçüncü kişilere aktarılan verilerin geri çağrılıp çağrılmadığı ve ileride doğabilecek zarar taleplerinden feragat edilip edilmediği açıklığa kavuşturulmalıdır. Kapsamı belirsiz bir kapanış yazısı, sonradan yeniden ortaya çıkan yayınlar bakımından koruma sağlamaz.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Verinin türü, işleme amacı ve veri sorumlusunun statüsü değerlendirmeyi değiştirebilir; süre dolmadan hukuki görüş alınması yerinde olur.