Kişisel veri hukukunda aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun veriyi işlemeden önce ilgili kişiyi bilgilendirmesini gerektirir. KVKK yani 6698 ve bağlantılı olarak 5651 çerçevesinde, bu yükümlülüğün ihlali halinde veri ilgilisinin izleyeceği başvuru süresi ve mercii bellidir. Bu rehber aydınlatmadan başvuruya uzanan süreci ele alır.
Aydınlatma Yükümlülüğünün Kapsamı
Aydınlatma, verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebeple işlendiğini, kimlere aktarılabileceğini ve ilgilinin haklarını içermelidir. Bu bilgilendirmenin verinin elde edilmesi sırasında yapılması beklenir; sonradan verilen genel bir metin çoğu zaman yeterli sayılmaz. Aydınlatmanın açık, anlaşılır ve erişilebilir olması esastır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Veri ilgilisi, verisiyle ilgili taleplerini kural olarak önce veri sorumlusuna iletmelidir. Veri sorumlusu bu talebi, kanunda öngörülen süre içinde yanıtlamakla yükümlüdür. Bu ön başvuru yapılmadan doğrudan Kurul'a gidilmesi, başvurunun usulden değerlendirilmemesine yol açabilir; bu yüzden ilk adım atlanmamalıdır.
Kurul'a Şikâyet Penceresi
- Veri sorumlusu süresinde yanıt vermez veya yanıt yetersiz kalırsa Kurul'a şikâyet yolu açılır
- Şikâyet için, yanıtın öğrenilmesinden itibaren işleyen belirli bir süre öngörülmüştür
- Ön başvuruya ilişkin yazışmalar ve tarihler şikâyete eklenmelidir
- Süre geçtikten sonra yapılan şikâyet değerlendirme dışı kalabilir
Başvuruyu Güçlendiren Belgeler
Talebin ciddiyeti; aydınlatma metninin kendisi, verinin nasıl işlendiğine dair kayıtlar, veri sorumlusuyla yapılan yazışmalar ve varsa zararı gösteren belgelerle ortaya konur. Soyut şikâyet yerine, hangi ilkenin nasıl ihlal edildiğini somut örnekle göstermek başvuruyu güçlendirir. Tüm tarihler tek bir zaman çizelgesinde tutulmalıdır.
Kişisel veri süreçlerinde başvuru sırası ve süreleri kritik olup somut olaya göre değişebilir. Ön başvuru ve şikâyet adımlarını atlamadan, durumunuza özel bir değerlendirme almanız yerinde olur.