Kişisel verilerin korunması alanında ilgili kişinin en sık kaybettiği nokta, itirazının haklılığı değil başvuru sırasının atlanmasıdır. 6698 sayılı KVKK, kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulmasını, ancak bundan sonra Kurula şikâyet edilmesini öngörür. Aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık iddialarında bu sıra kadar, iddianın hangi belgeyle desteklendiği de sonucu belirler.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Metinde Olmaz
Uygulamadaki en yaygın hata, aydınlatma metni ile rıza beyanının tek bir onay kutusunda birleştirilmesidir. Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğüdür ve her hâlde yerine getirilir; açık rıza ise yalnızca belirli işleme şartlarında aranır ve özgür iradeye dayanmalıdır. İkisinin birleştirilmesi, rızanın geçerliliğini tartışmalı hâle getirir. Aydınlatmanın veri işleme faaliyetinden önce veya en geç o anda yapılmış olması da ayrıca aranır.
İki Aşamalı Süre: Otuz ve Altmış Gün
İlgili kişi önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurur. Veri sorumlusunun cevap için otuz günlük süresi vardır. Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya hiç cevap verilmezse, Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır. Buradaki altmış günlük dış sınır, cevapsız kalan başvurularda beklemeyi tehlikeli hâle getirir; süre dolduğunda şikâyet yolu kapanır.
İspat Yükü Kimde
Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispat yükü veri sorumlusundadır. Bu nedenle ilgili kişi tarafından yürütülen dosyada asıl tartışma, veri sorumlusunun sunduğu kayıtların gerçekten o tarihte ve o kişiye gösterildiğini kanıtlayıp kanıtlamadığı üzerinde yoğunlaşır. İnternet üzerinden alınan onaylarda metnin hangi sürümünün yayında olduğu, onay zamanı ve kullanıcıya sunulan ekran akışı belirleyici olur.
Dosyaya Konulması Gereken Kayıtlar
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini gösteren tebliğ veya kayıtlı elektronik posta belgesi.
- Alınan cevabın tamamı ve varsa cevapta atıf yapılan ek metinler.
- Aydınlatma metninin başvuru tarihindeki hâline ilişkin çıktı, tarih bilgisi ve varsa sürüm kaydı.
- Verinin hangi kanaldan elde edildiğine ilişkin sözleşme, form veya yazışma örnekleri.
- Talebin konusu silme veya aktarım ise, ilgili kaydın hâlen işlendiğini gösteren somut örnek.
Şikâyet Dilekçesini Nasıl Kurmalı
Şikâyet metninde soyut aykırılık iddiası yerine, hangi veri kategorisinin hangi işleme şartına dayanılarak işlendiği ve bunun neden gösterilemediği somutlaştırılmalıdır. Talep, ölçülebilir biçimde yazılmalıdır: kaydın silinmesi, aktarımın durdurulması veya üçüncü kişilere bildirim yapılması gibi. Verinin hukuka aykırı işlenmesinden doğan zarar bakımından genel hükümlere göre ayrıca yargı yoluna gidilebileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İnternet üzerinden yayılan içerikler söz konusu ise 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar paralel olarak değerlendirilebilir.
Bu açıklamalar genel bilgi paylaşımıdır ve her başvurunun kendi olgusal zemini vardır. Süreler kısa işlediğinden, veri sorumlusuna başvuru yapılmadan önce metnin bir hukukçuyla gözden geçirilmesi süreç yönetimini kolaylaştırır.