Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, rızadan ve diğer işleme şartlarından bağımsız olarak her hâlde yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Bu nedenle uyuşmazlıklarda asıl soru çoğu zaman "bilgilendirme yapıldı mı" değil, "yapıldığı nasıl kanıtlanacak" sorusudur.
İspat Yükü Veri Sorumlusundadır
6698 sayılı KVKK kapsamında aydınlatmanın gerçekleştirildiğini ortaya koyma yükü veri sorumlusuna aittir. Bu nedenle metnin varlığı yetmez; ilgili kişiye hangi anda, hangi kanaldan ulaştığının kaydı gerekir. Web formunda zaman damgalı onay kaydı, çağrı merkezinde ses kaydı, fiziksel ortamda imzalı nüsha bu ispatın temel araçlarıdır. Aydınlatma metninin açık rıza beyanıyla aynı alanda birleştirilmesi ise ayrı bir aykırılık tartışması doğurur.
Veri Sorumlusuna Başvuru: Şikâyetin Ön Şartı
Kurula şikâyet yolundan önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Bu aşamanın kaydı, sonraki dosyanın omurgasını oluşturur:
- Başvuru dilekçesinin gönderim biçimi ve teslim kaydı
- Başvuruda talep edilen hususların açık ve tek tek yazılması
- Veri sorumlusunun cevabı veya cevapsız kalan süre
- İlgili kişinin kimliğini doğrulayan belgeler
Kurul Şikâyet Dosyasının Kurgusu
Şikâyette soyut ifadeler yerine, hangi verinin hangi işleme faaliyetinde kullanıldığı somutlaştırılmalıdır. İnternet sitesindeki metnin tarihli görüntüsü, gönderilen ticari elektronik iletiler, çerez politikası ve sözleşme ekleri dosyaya eklenmelidir. Aydınlatma ile ilgili aykırılığın yanında, veri güvenliğine ilişkin bir eksiklik de varsa bunlar ayrı başlıklar hâlinde ileri sürülmelidir. İnternet ortamındaki içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar da paralel olarak değerlendirilebilir.
İdari Yaptırım mı, Tazminat mı: İki Ayrı Sonuç
Kurula yapılan şikâyet idari sonuç doğurur; kişilik hakkı ihlalinden doğan zararın tazmini ise genel mahkemelerde ayrıca talep edilir. Veri sorumlusu görüşme talep ettiğinde, verilen taahhüdün (silme, yok etme, süreç düzeltme) yazılı ve doğrulanabilir olması gerekir. Yalnızca "kayıtlardan çıkarıldı" beyanı, aktarım yapılan üçüncü kişileri kapsamadığında sorunu çözmez.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; veri işleme faaliyetinin türü ve tarafların sıfatı değerlendirmeyi değiştirir. Başvuru metninin ve delillerin bir hukukçuyla birlikte hazırlanması, sürecin daha sağlam ilerlemesini sağlar.