Aydınlatma yükümlülüğünün hiç yerine getirilmemesi ya da eksik yerine getirilmesi, uygulamada çoğu zaman verilerin silinmesi ve yok edilmesi talebiyle birlikte gündeme gelir. İlgili kişi kendisine hiçbir bilgilendirme yapılmadığını söyler; veri sorumlusu ise işlemenin ayrı bir hukuki sebebe dayandığını savunur. Bu gerilimin hangi mercide çözüleceği, çoğu dosyada işin esasından önce belirleyici hale gelir.
Aynı Olay, Birbirinden Ayrı Üç Yol
KVKK ekseninde tek bir yargı yolu yoktur; talebin niteliğine göre yol ayrışır ve yanlış kapıya vurulması zaman kaybı doğurur.
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru: idari denetim yolunun ön koşuludur, atlanması şikâyeti usulden sakatlar.
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu şikâyeti: idari yaptırım ve silme talimatı için işletilir; Kurul kararlarının denetimi idari yargıya aittir.
- Kişilik hakkı ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat: adli yargıda, genel hukuk mahkemelerinde görülür.
- İnternet ortamındaki içerik söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerikten çıkarma ve erişimin engellenmesi yolu ayrı bir hattır.
Delil Eksikliğinin Yolu Kapattığı Nokta
Bu dosyalarda en sık görülen boşluk, aydınlatmanın hangi anda yapıldığının gösterilememesidir. Aydınlatma metninin sonradan siteye eklenmiş olması ile veri toplandığı anda sunulmuş olması hukuken bambaşka sonuçlar doğurur. Bu yüzden ekran görüntüsünün tek başına alınması yeterli değildir; kayıt tarihi, arşiv görüntüsü, e-posta zaman damgası ve üyelik kayıt anındaki akış birlikte saklanmalıdır.
İkinci sık boşluk, silme talebinin muhatabının yanlış belirlenmesidir. Veriyi fiilen barındıran ile veri sorumlusu sıfatını taşıyan aynı kişi olmayabilir. Talep veri işleyene yöneltilirse süre işlemeye devam eder ancak sonuç alınmaz.
Silme Talebini Ölçülebilir Kurmak
Genel ifadelerle yazılmış bir silme talebi, kural olarak yerine getirilmediğinde de ispatlanabilir bir ihlal üretmez. Talep metninde hangi veri kategorisinin, hangi ortamdan, hangi tarihe kadar silinmesinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Yedek sistemler, arşiv kayıtları ve üçüncü taraflara aktarılmış kopyalar ayrı ayrı sayılmalıdır. Ayrıca saklamayı zorunlu kılan başka bir mevzuat hükmü varsa, talebin bu ayrımı gözeterek kurulması gerekir.
Yol Ayrımını Kaydeden Dosya Düzeni
- Veriyi toplayan süreç ile aydınlatmanın sunulduğu an eşleştirilir.
- Başvuru, tebliğ ve cevap tarihleri tek bir tabloya işlenir.
- Kurul şikâyeti ile tazminat talebinin birbirini beklemeyeceği not düşülür.
- İçerik kaldırma gerekiyorsa bu yol paralel olarak başlatılır.
- Ret ihtimaline karşı idari yargı dilekçesinin iskeleti önceden çıkarılır.
Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir; her veri işleme faaliyetinin teknik altyapısı ve belge düzeni farklıdır. Kendi olayınıza uygun yol ve süre hesabı için dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.