Kişisel verisinin silinmesini isteyen bir kişi, çoğu zaman talebini doğru yere değil, en kolay ulaştığı yere iletir. Oysa aydınlatma yükümlülüğünün hiç yerine getirilmemiş olması ile silme talebinin reddedilmesi, birbirini besleyen ama usul bakımından ayrı yürüyen iki meseledir. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun çerçevesinde silme-yok etme taleplerinde mercii ve mahkeme haritasını çıkarmayı amaçlıyor.
Talep Zincirinin Doğru Sırası
KVKK sisteminde ilgili kişinin ilk muhatabı Kurul değil, veri sorumlusudur. Doğrudan Kurula yapılan şikâyet, veri sorumlusuna önceden başvurulmadığı gerekçesiyle incelenmeden geri dönebilir. Bu nedenle silme talebi, veri sorumlusunun kayıtlı iletişim kanalına, kimlik teyidi yapılabilecek biçimde ve hangi verinin hangi işleme faaliyetinden çıkarılmasının istendiği açıkça yazılarak iletilmelidir.
Aydınlatmanın Eksikliği Silme Talebini Nasıl Güçlendirir
Aydınlatma metninin hiç sunulmamış, sonradan tek taraflı değiştirilmiş veya işleme amacını kapsamayacak kadar genel yazılmış olması, verinin işlenme şartının baştan tartışmalı hale gelmesi sonucunu doğurur. Bu durumda talep yalnızca silme ekseninde değil, işleme şartının ortadan kalktığı ekseninde kurulmalıdır. Ekran görüntüsü, üyelik sözleşmesinin o tarihteki hali ve gönderilen ticari ileti kayıtları, aydınlatmanın kapsamını gösteren en somut dayanaklardır.
Mahkeme Haritası
- Kurul kararına karşı iptal davası: Kişisel Verileri Koruma Kurulunun şikâyet üzerine verdiği karar idari işlem niteliğindedir; denetimi idari yargıda, idare mahkemesinde yapılır.
- Kişilik hakkı ihlali ve tazminat: Verinin hukuka aykırı yayılmasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri adli yargıda, genel görevli hukuk mahkemesinde görülür.
- İnternette yayın nedeniyle içeriğin kaldırılması: 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarma talepleri sulh ceza hakimliğine yapılır.
- Suç oluşturan fiiller: Verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi veya yayılması iddiası, Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet konusudur.
Usule Aykırı Adımların Bedeli
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, idari yargıya götürülmesi gereken bir Kurul kararının hukuk mahkemesinde dava edilmesi ya da tazminat talebinin şikâyet dilekçesine sıkıştırılmasıdır. Yanlış merciye yapılan başvuru, kanunda öngörülen süreyi durdurmayabilir; dosya görev yönünden reddedildiğinde geriye kalan süre çoğu zaman tükenmiş olur. Bu riski azaltmak için başvuru öncesinde şu üç soru yazılı olarak cevaplanmalıdır: talebin muhatabı özel hukuk kişisi mi kamu kurumu mu, sonuç olarak istenen şey bir işlemin iptali mi tazminat mı, ve talep aynı anda birden fazla yolu gerektiriyor mu?
Paralel Yürütmenin Yönetimi
Silme talebi çoğu dosyada tek başına yeterli olmaz; içerik arama motoru sonuçlarında yaşamaya devam eder. Bu nedenle veri sorumlusuna yapılan başvuru ile arama sonuçlarından çıkarma talebi eşzamanlı kurgulanmalı, her adımın tarihi tek bir kronolojiye işlenmelidir. Kronoloji, sonraki aşamada gecikmenin kimden kaynaklandığını göstermenin en pratik yoludur.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın veri kategorisi, işleme amacı ve muhatabı sonucu değiştirebilir. Talebinizi biçimlendirmeden önce dosyanızın somut ayrıntılarıyla hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.