Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin şikâyetlerde ilgili kişilerin en çok zorlandığı nokta, talebin hangi mercie ve hangi sırayla iletileceğidir. Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi ile verilerin silinmesi talebi farklı sonuçlar doğurur ve farklı takvimlere tabidir. KVKK ile 5651 sayılı Kanun ekseninde bu yolları ayrıştıralım.
Basamak Atlanmaz: Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, doğrudan Kurula şikâyette bulunamaz. Önce veri sorumlusuna yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurulması gerekir. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Talebin reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz olması veya hiç cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi; cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu basamak atlandığında şikâyet, esasa girilmeden usul yönünden değerlendirilir.
Aydınlatma ile Silme Talebi Aynı Şey Değildir
Aydınlatma, verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebeple ve kimlere aktarılarak işlendiğinin veri işleme anında bildirilmesidir; sonradan verilen bilgi bu yükümlülüğü geçmişe etkili biçimde tamamlamaz. Silme, yok etme veya anonim hâle getirme talebi ise işlemeyi gerektiren sebeplerin ortadan kalkmasına dayanır. Başvuru dilekçesinde bu iki talebin ayrı başlıklar altında ve gerekçeleriyle yazılması, cevabın da ayrı ayrı verilmesini zorunlu kılar. Tek cümlelik genel taleplerde veri sorumlusu çoğunlukla yüzeysel bir yanıtla süreci kapatır.
İçerik ve Arama Sonuçları İçin Ayrı Yol
İnternet ortamındaki bir içerik nedeniyle kişilik hakkı ihlal ediliyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir. Bu yol, KVKK kapsamındaki silme talebinden bağımsızdır ve ikisi paralel yürütülebilir. Arama sonuçlarından çıkarma talebinde ise ilgili kişinin kamusal rolü, bilginin güncelliği ve kamuoyunun bilgi edinme menfaati birlikte tartılır.
Sık Görülen Usul Hataları
- Başvurunun kimlik tespitine imkân vermeyen bir kanaldan yapılması
- Veri sorumlusunun doğru tespit edilmemesi, aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi
- Otuz ve altmış günlük şikâyet sürelerinin başlangıcının kayıt altına alınmaması
- Zararın giderilmesi için genel mahkemede açılacak dava ile idari şikâyet yolunun karıştırılması
- Talebe konu veri kategorilerinin ve kayıt ortamlarının belirtilmemesi
Özetle
Kişisel veri uyuşmazlıklarında idari şikâyet yolu ile yargı yolu birbirinin alternatifi değil, farklı sonuç üreten iki ayrı kanaldır; hangisinin öncelikli olduğu talebin içeriğine göre belirlenir. Bu yazı bilgilendirme amacı taşır ve her başvurunun koşulları farklıdır; başvuru metni hazırlanırken hukuki değerlendirme alınması tavsiye edilir.