Kişisel verilerin korunmasında en sık karşılaşılan hayal kırıklığı, haklı bir talebin yanlış sırayla ileri sürülmesi nedeniyle incelenmeden reddedilmesidir. 6698 sayılı Kanun, ilgili kişiye önce veri sorumlusuna başvurma, ardından Kurula şikâyet etme şeklinde kademeli bir yol öngörür. Bu rehber, aydınlatma yükümlülüğünün denetlenmesinden verilerin silinmesi ve yok edilmesi talebine uzanan hattı, usul hataları ekseninde ele alır.
Aydınlatma Metni Neyi Kanıtlar, Neyi Kanıtlamaz?
Aydınlatma yükümlülüğü, verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğini ve kime aktarıldığını ilgili kişiye bildirmeyi kapsar. Bu yükümlülüğün yerine getirilmiş olması, tek başına işlemenin hukuka uygun olduğunu göstermez; hukuki sebep ayrıca aranır. Buna karşılık açık rıza, bir hukuki sebep olarak yalnızca diğer şartların bulunmadığı hâllerde işlev görür ve her zaman geri alınabilir. Uygulamada aydınlatma metni ile rıza metninin tek bir kutucukta birleştirilmesi başlı başına bir aykırılık tartışması doğurur.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme Farkı
- Silme: Verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi.
- Yok etme: Verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez hâle getirilmesi.
- Anonim hâle getirme: Verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma getirilmesi.
Talep dilekçesinde bu üçünden hangisinin istendiğinin belirtilmesi, veri sorumlusunun yanıtını ve sonraki aşamada denetimin kapsamını doğrudan etkiler.
Başvuru Zincirinde Usul
- Talep, kimliği doğrulanabilir biçimde veri sorumlusuna iletilir; hangi verinin, hangi kayıt ortamında ve hangi tarih aralığında işlendiğine dair somutlaştırma yapılır.
- Veri sorumlusu, talebi en geç kanunda öngörülen otuz günlük süre içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıtlanır veya süresinde cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet için de kanunda süre öngörülmüştür; cevabın öğrenilmesinden ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren işleyen bu süreler kaçırılmamalıdır.
- Kişilik hakkı ihlali ve zarar söz konusuysa genel hükümlere göre tazminat talebi ayrıca ileri sürülebilir; bu yol Kurula şikâyetin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
En Çok Rastlanan Usul Hataları
Birincisi ve en yaygını, veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan Kurula şikâyet edilmesidir; bu durumda şikâyet başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle incelenmez. İkincisi, başvurunun veri sorumlusuna değil, onun adına veri işleyen alt yükleniciye yapılmasıdır. Üçüncüsü, talebin arama motorlarına yönelik olduğu hâllerde, kaynak içeriğin yayıncısıyla arama sonucu bağlantısının birbirine karıştırılmasıdır; bu ikisi ayrı taleplerdir ve ayrı başvuru gerektirir. Ayrıca internet yayınları söz konusu olduğunda 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma yolu da paralel olarak değerlendirilebilir.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir; başvurunuzun içeriği ve veri sorumlusunun yapısı sonucu etkileyebileceğinden, süreler işlemeye başlamadan bir değerlendirme almanız faydalı olur.