Kişisel verilerin yurt dışındaki bir sunucuya, bulut hizmetine veya grup şirketine aktarılması, tek başına hukuka aykırı değildir; hukuka aykırılık çoğu zaman aktarımın hangi hukuki zemine dayandığının ilgili kişiye hiç anlatılmamasından doğar. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde aydınlatma ile yurt dışı aktarımının kesiştiği noktada başvuru ve şikâyet adımlarını, usule aykırı işlem riski üzerinden ele alır.
Aydınlatma Metni ile Açık Rızayı Ayrıştırın
Aydınlatma, veri sorumlusunun tek taraflı bilgilendirme borcudur ve rızadan bağımsız olarak her hâlde yerine getirilmesi gerekir. Açık rıza ise ayrı, özgür iradeye dayalı ve belirli bir konuya ilişkin bir irade açıklamasıdır. İkisinin tek bir kutucukta birleştirilmesi, hem aydınlatmayı hem rızayı sakatlar. Yurt dışı aktarımının yalnızca hizmet sözleşmesinin bir maddesinde geçmesi, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmez.
Yurt Dışı Aktarımda Hukuki Zemin Seçimi
Aktarımın dayanağı; yeterlilik kararı, uygun güvenceye dayalı araçlar veya istisnai hâller olabilir. Standart sözleşme kullanılıyorsa, bu belgenin imzalanmasının ardından mevzuatta öngörülen kısa süre içinde Kurula bildirilmesi gerekir. Bildirim yapılmaması, aktarımın kendisi meşru olsa bile ayrı bir aykırılık başlığı doğurur. Aydınlatma metninde hangi zeminin kullanıldığının açıkça yazılması, sonraki denetimlerde savunmanın temelini oluşturur.
Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağı Atlanamaz
İlgili kişi, doğrudan Kurula şikâyette bulunamaz. Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılması, cevap verilmemesi veya cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula gidilmesi gerekir. Bu sıranın bozulması, şikâyetin esasa girilmeden reddedilmesine yol açar. Başvurunun kimliği doğrulanabilir bir kanaldan yapılması ve tarihinin belgelenmesi de aynı ölçüde önemlidir.
Şikâyet Dilekçesinde Somutlaştırma
- Hangi verinin, hangi tarihte, hangi ülkeye aktarıldığının belirtilmesi
- Aydınlatma metninin ilgili paragrafının dilekçeye eklenmesi
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun ve cevabın sunulması
- Talebin silme, yok etme, anonim hâle getirme veya aktarımın durdurulması olarak netleştirilmesi
- Zarar doğmuşsa tazminat yolunun ayrıca saklı tutulduğunun yazılması
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurul kararlarına ve idari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolu mevzuatta zaman içinde değişmiştir. Bu nedenle karar tebliğ edildiğinde, karar metninde gösterilen kanun yolu ve süre bilgisi esas alınmalı, eski uygulamaya göre hareket edilmemelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru sırasında sürenin dolması, en sık karşılaşılan hak kaybı sebebidir.
Veri süreçleri kurumdan kuruma farklılaştığı için burada anlatılanlar genel bir çerçeve sunar. Kendi aktarım yapınız bakımından hangi güvencenin uygun olduğunu belirlemek üzere hukuki destek alınması yerinde olur.