Unutulma hakkı, kişinin geçmişe ait bir verisinin güncelliğini yitirmiş olması hâlinde arama sonuçlarından ve kaynak yayından ayıklanmasını istemesidir. Türk hukukunda bu talep, 6698 sayılı KVKK'nın verinin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesine ilişkin düzenlemeleri üzerinden yürütülür; içerik internet yayınıysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli yolu da devreye girebilir.
Silme, Yok Etme ve Anonimleştirme Arasındaki Fark
Üç kavram sıklıkla birbirinin yerine kullanılır, oysa sonuçları farklıdır. Silme, verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesidir. Yok etme, verinin hiç kimse tarafından geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasıdır. Anonim hâle getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma sokulmasıdır. Başvuru dilekçesinde hangisinin istendiğinin açıkça yazılması, veri sorumlusunun eksik cevap verme ihtimalini azaltır.
Başvuru Zincirinin Doğru Kurulması
- Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; bu, kanunda öngörülen zorunlu ilk aşamadır.
- Veri sorumlusu, başvuruyu kanunda belirtilen süre içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
- Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da hiç cevap verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yoluna gidilir.
- Arama motoru sonuçları hedefleniyorsa başvuru ayrıca ilgili arama motoruna da yöneltilir.
Kurula şikâyet için kanunda hem cevaptan itibaren hem de başvuru tarihinden itibaren işleyen süreler öngörülmüştür. Bu sürelerin başlangıç noktası cevabın tebliğ tarihi olduğundan, elektronik posta ya da posta yoluyla gelen yanıtın ulaşma anı kayıt altına alınmalıdır.
Tebligat Gecikmesinin Yarattığı Somut Kayıp
Veri sorumlusunun cevabının geç ulaşması, şikâyet süresini fiilen daraltır. Özellikle kurumsal yapılarda cevap yazısının merkez adrese gönderilip başvurucuya ulaşmasında kayıplar yaşanır. Bu riski azaltmak için başvuruda tebligata elverişli adres ve elektronik iletişim kanalı birlikte bildirilmeli, başvurunun kaydına ilişkin referans numarası saklanmalıdır. Cevap gelmediğinde de sürenin durmadığı, aksine sessizliğin kendisinin şikâyet sebebi olduğu unutulmamalıdır.
Talebin Reddedilebileceği Alanlar
- Verinin bir kanun hükmü gereği saklanmasının zorunlu olması.
- İçeriğin kamu yararı taşıyan güncel bir bilgiye ilişkin olması.
- Talebin ifade ve basın özgürlüğüyle çatıştığı, güncelliğini koruyan haberler.
- Bir hakkın tesisi veya korunması için verinin gerekli olduğu durumlar.
Bu nedenle başvuru metninde verinin neden güncelliğini yitirdiği, aradan geçen zaman ve kişinin mevcut durumu somut biçimde anlatılmalıdır. Soyut bir rahatsızlık beyanı yerine, verinin bugün yarattığı etkiyi gösteren örnekler tercih edilmelidir.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; verinin türü ile yayının kapsamına göre süreç değişebileceğinden, başvuru öncesinde profesyonel bir hukuki değerlendirme almanız uygun olur.