Bir kişinin geçmişine ilişkin verilerin arama sonuçlarında ya da yurt dışındaki sunucularda tutulmaya devam etmesi, hem unutulma hakkı hem de yurt dışına veri aktarımı boyutu taşıyan bileşik bir sorundur. KVKK (6698) ve 5651 sayılı Kanun bu iki boyut için farklı yollar öngörür. Bu rehber, hangi başvurunun hangi sırayla ve hangi takvimle yapılacağına odaklanıyor; çünkü sıra bozulduğunda başvurular usulden reddedilmektedir.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK sisteminde Kurul'a şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurulması kural olarak zorunludur. Bu başvuru yazılı ya da Kurul'un belirlediği yöntemlerle yapılmalı; talep açık, kimlik doğrulanabilir ve hangi verinin hangi gerekçeyle silinmesinin istendiği belirtilebilir biçimde yazılmalıdır. Veri sorumlusunun cevabı için kanunda öngörülen yanıt süresi bulunur; şikâyet süresi de cevabın tebliğinden ya da yanıtsız kalmasından itibaren işlemeye başlar. Bu iki tarih dosyada ayrı ayrı not edilmelidir.
Unutulma Hakkı ile Erişim Engelinin Farkı
Arama motoru sonuçlarından çıkarılma talebi ile içeriğin kaynağından kaldırılması aynı şey değildir. İlki verinin görünürlüğünü, ikincisi varlığını hedefler. Kaynak yayın hukuka uygunsa yalnızca indeksleme yönünden talep sonuç verebilir; kişilik hakkı ihlali varsa 5651 kapsamındaki yol da açıktır. Talebin hangisi olduğu baştan seçilmezse, yapılan başvuru kapsam dışı sayılabilir.
Yurt Dışı Aktarım Boyutunu Ayrıca Kurgulayın
Verinin yurt dışındaki bir sunucuda işlenmesi hâlinde aktarımın hukuka uygun bir dayanağa oturup oturmadığı ayrı bir inceleme konusudur. Bu noktada değerlendirilecek başlıklar şunlardır:
- Aktarımın açık rızaya mı yoksa öngörülen diğer güvence yollarına mı dayandığı
- Aktarım için kullanılan sözleşmesel güvencelerin bildirim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği
- Alıcı ülkedeki işleme faaliyetinin silme talebini fiilen karşılayıp karşılayamadığı
- Yedek ve arşiv kopyalarının silme kapsamına alınıp alınmadığı
Merci Karışıklığının Bedeli
Uygulamada şikâyetin doğrudan yargıya taşınması, veri sorumlusuna başvurulmadan Kurul'a gidilmesi ya da idari şikâyet ile tazminat talebinin tek dilekçede birleştirilmesi sık görülür. İdari yol ile özel hukuk yolu birbirini tamamlar ancak birbirinin yerine geçmez; tazminat talebi adli yargıda ayrıca ileri sürülür. Yanlış merci seçildiğinde geçen zaman, süre hesabında lehe sayılmayabilir.
Son Söz
Bu metin genel bilgilendirme sunar. Verinin türü, kaynağın niteliği ve aktarımın yapıldığı ülke rejimi sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, başvuru metnini göndermeden önce dosyanın hukukçu gözüyle gözden geçirilmesinde yarar vardır.