Kişisel verilerin işlenmesinde en sık tartışılan iki başlık, veri sorumlusunun sicile kayıt yükümlülüğü ve ihlal hâlinde ilgili kişinin başvuru yoludur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bu ilişkiyi düzenlerken, çevrimiçi içerik boyutunda 5651 sayılı Kanun devreye girer. Aşağıda VERBİS ve Kurul'a şikâyet süreci ele alınmaktadır.
VERBİS Kayıt Yükümlülüğü
VERBİS, veri sorumlularının Kurum nezdinde tutulan sicildir. Belirli ölçütleri karşılayan veri sorumluları, işleme faaliyetlerini bu sicile kaydettirmekle yükümlüdür. Kayıt, yalnızca bir formalite değildir; işlenen veri kategorilerini, saklama sürelerini ve alınan güvenlik tedbirlerini şeffaf biçimde beyan etme anlamına gelir.
İlgili Kişinin Önce Veri Sorumlusuna Başvurması
KVKK, önemli bir usul kuralı getirir: ilgili kişi, doğrudan Kurul'a gitmeden önce kural olarak veri sorumlusuna başvurmak zorundadır. Bu başvuru; verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltme, silme ya da aktarımın durdurulması gibi taleplerin ilk muhatabıdır.
Kurul'a Şikâyet Aşaması
Veri sorumlusu başvuruyu reddeder, yetersiz yanıt verir veya süresinde cevap vermezse, ilgili kişi Kurul'a şikâyette bulunabilir. Bu aşamada şu belgeler önem taşır:
- Veri sorumlusuna yapılan ilk başvurunun tarihli örneği,
- Alınan yanıt ya da yanıtsızlığın kanıtı,
- İşleme faaliyetine ilişkin ekran görüntüleri ve yazışmalar.
Aydınlatma ve Açık Rıza Ayrımı
Uygulamada en çok karıştırılan konu, aydınlatma yükümlülüğü ile açık rızanın farkıdır. Aydınlatma her işlemede zorunludur; açık rıza ise yalnızca hukuki dayanağın bulunmadığı hâllerde gerekir. Bu ayrımın karıştırılması, şikâyetin temelini oluşturan en yaygın ihlallerden biridir.
Değerlendirme
Veri koruma uyuşmazlıklarında başarı, çoğu zaman başvuru sırasına ve belgelere bağlıdır. Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; işleme faaliyetinin niteliği her kurumda farklı olduğundan, şikâyetten önce sürecin bireysel olarak değerlendirilmesi yararlı olacaktır.