Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayıldığı bir olayda ilgili kişinin elindeki en etkili araç, verinin silinmesini veya yok edilmesini talep etme hakkıdır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bu hakkı tanırken, kullanımını sıkı bir usul zincirine bağlar. Zincirin bir halkasının atlanması, haklı bir talebin esasa girilmeden reddedilmesine yol açar.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme Aynı Şey Değil
Silme, verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesini; yok etme, verinin hiç kimse tarafından geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasını ifade eder. Anonim hâle getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma dönüştürülmesidir. Talebin hangisine yönelik olduğu dilekçede açıkça belirtilmezse, veri sorumlusu en az külfetli seçeneği uygulayarak yanıt verebilir. Silme, yok etme ve anonim hâle getirmeye ilişkin ikincil düzenleme, bu işlemlerin bir politika ve periyodik imha süreci çerçevesinde yürütülmesini öngörür.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
- Talep, önce doğrudan veri sorumlusuna yazılı olarak veya kayıtlı elektronik yöntemlerle iletilir.
- Veri sorumlusunun yanıt vermesi için otuz günlük süre öngörülmüştür.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıtlanır veya süresinde cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır.
- Şikâyet, yanıtın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır.
- Başvuru yapılmadan doğrudan Kurula gidilmesi hâlinde şikâyet incelenmez.
Başvuru Dilekçesini Ölçülebilir Yazmak
- Hangi verinin, hangi ortamda ve hangi tarihten beri işlendiği somut olarak tarif edilir.
- Verinin işlenmesini gerektiren sebebin ortadan kalktığı gerekçelendirilir.
- Talep edilen işlem türü açıkça yazılır; silme, yok etme ve anonimleştirme birbirinin yerine kullanılmaz.
- Verinin aktarıldığı üçüncü kişiler varsa, sonucun onlara da bildirilmesi ayrıca istenir.
- Kimlik teyidi için gereken belgeler eklenir; eksik kimlik bilgisi başvurunun işleme alınmamasına yol açar.
İhlal Bildirimi ve İlgili Kişinin Konumu
Veri ihlali gerçekleştiğinde bildirim yükümlülüğü veri sorumlusuna aittir; ilgili kişi bu bildirimin yapılıp yapılmadığını da denetleyebilir. İhlalin kamuoyuna duyurulduğu hâllerde, kendi verisinin etkilenip etkilenmediğini öğrenmek isteyen kişi bilgi talebini de aynı başvuru içinde ileri sürebilir. İnternet ortamında yayılan içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme yolu, silme talebine paralel ve tamamlayıcı bir seçenek oluşturur.
Usule Aykırı Başvurunun Sonucu
Uygulamada en sık görülen hata, veri sorumlusuna hiç başvurmadan ya da başvuru tarihini belgelemeden şikâyet yoluna gidilmesidir. Bu durumda dosya esastan incelenmeden kapanır ve süreler yeniden işletilemez. Başvurunun gönderim tarihini gösteren kayıt, sürecin en kritik belgesidir.
Veri işleme faaliyetinin niteliği kuruluştan kuruluşa değişir. Talebin kapsamı ve dayanağı somut olaya göre şekillendiğinden, başvuru metninin gönderilmeden önce hukuki açıdan gözden geçirilmesi faydalı olur.