Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ya da izinsiz olarak yurt dışına aktarılması hâlinde ilgili kişinin önünde tek bir yol yoktur. KVKK kapsamındaki idari süreç, tazminat talebi ve varsa ceza şikâyeti farklı mercilerde yürür; bu üç kanalın karıştırılması en sık görülen usul hatasıdır.
Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
6698 sayılı Kanun, Kurula şikâyetten önce veri sorumlusuna başvuru yapılmasını arar. Bu başvuru salt bir formalite değildir: ihlalin kapsamını, aktarımın hangi ülkeye ve hangi hukuki dayanakla yapıldığını sorgulayan yazılı bir talep, sonraki aşamada delil işlevi görür. Başvuruya verilen yetersiz veya süresiz yanıt, şikâyet dilekçesinin en güçlü ekidir.
Yurt Dışı Aktarımda Dayanağın Sorgulanması
Aktarımın hukuka uygunluğu, hangi araca dayanıldığına göre değişir. Yeterlilik kararı, standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları ve taahhütname gibi mekanizmaların her biri farklı bir ispat malzemesi doğurur. İlgili kişi bu belgelerin varlığını ve Kurula bildirim yapılıp yapılmadığını sorduğunda, veri sorumlusunun yanıtı ya dayanağı ortaya koyar ya da eksikliği kayda geçirir.
Hangi Talep Hangi Yargı Koluna Gider
- Kurulun verdiği karara karşı iptal istemi idari yargıda görülür.
- Maddi ve manevi tazminat talebi genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde ileri sürülür.
- Verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi veya yayılması iddiası ayrıca ceza soruşturmasının konusudur.
- İçeriğin yayından kaldırılması talebi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir usule tabidir.
Tazminat davasında yetki, genel yetki kuralı ile haksız fiile ilişkin seçimlik yetki kuralları arasından belirlenir. Veri sorumlusunun merkezi ile ihlalin sonuçlarının doğduğu yer farklıysa, seçilen yerin gerekçesi dilekçede açıkça kurulmalıdır.
Delil Eksikliğini Önleyen Kayıt Disiplini
İhlal bildirimlerinin ekran görüntüsü, veri sorumlusuna gönderilen başvurunun tebliğ belgesi, kayıt sisteminde yer alan aydınlatma metinlerinin ihlal tarihindeki hâli ve açık rıza alındığı iddia ediliyorsa rızanın alınma biçimi dosyanın çekirdeğidir. Aydınlatma metinleri sonradan değiştirilebildiği için, metnin ihlal anındaki sürümünün arşivlenmesi kritik önemdedir.
Zararın Somutlaştırılması
Veri ihlali davalarında talep çoğu kez soyut kaldığı için reddedilir. Verinin hangi üçüncü kişiye ulaştığı, bunun hangi sonucu doğurduğu ve ilgili kişinin buna bağlı olarak neyi kaybettiği ayrı ayrı yazılmalıdır. Aktarımın yurt dışına yapılmış olması, verinin geri alınamaz hâle gelmesi bakımından ağırlaştırıcı bir olgu olarak ortaya konulabilir.
Bu metin yol gösterici niteliktedir. Veri kategorisi, aktarımın dayanağı ve tarafların konumu değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, somut olayda hukuki destek almanız önerilir.