Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi veya yurt dışına aktarılması, ilgili kişi bakımından birden çok başvuru yolunu aynı anda gündeme getirir. KVKK ve 6698 sayılı Kanun ilgili kişinin haklarını ve veri sorumlusunun yükümlülüklerini belirlerken, internet ortamındaki yayınlar bakımından 5651 sayılı Kanun ayrı bir koruma mekanizması sunar. Bu rehber, ihlal sonrasında hangi merciin devreye gireceğini ve sürelerin nerede kırıldığını ele alır.
Önce Veri Sorumlusuna, Sonra Kurula
İlgili kişinin izleyeceği sıra kanunla belirlenmiştir: talep önce veri sorumlusuna yazılı olarak iletilir; verilen cevap yetersizse veya cevap hiç verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayet yoluna gidilir. Bu sıranın atlanması, şikayetin esasa girilmeden reddedilmesine yol açar. Başvuru metninde talebin açıkça belirtilmesi de önemlidir: verilerin silinmesi, aktarımın durdurulması ve üçüncü kişilere bildirim ayrı taleplerdir.
Kurul Kararının Denetimi Hangi Yargı Kolunda
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, bu kararlara karşı idari yargıda dava açılır. Yani veri ihlaline ilişkin süreç idari yargıda ilerlerken, aynı ihlalden doğan maddi ve manevi tazminat talebi adli yargıda ayrı bir dosyada görülür. Bu ikili yapı ilk bakışta karmaşık görünse de, iki dosyanın delil altyapısı büyük ölçüde ortaktır ve birlikte planlanmalıdır.
Yurt Dışı Aktarımda Tartışmanın Odağı
Yurt dışına aktarım iddialarında incelemenin yoğunlaştığı başlıklar şunlardır:
- Aktarımın hangi hukuki sebebe dayandırıldığı
- Açık rızanın gerçekten aydınlatılmış ve seçimlik biçimde alınıp alınmadığı
- Alıcı ülkedeki koruma düzeyine ilişkin değerlendirme ve taahhütler
- Aktarılan veri kategorilerinin amaçla sınırlı tutulup tutulmadığı
- Veri işleyen ile veri sorumlusu arasındaki sözleşmesel güvenceler
Bu başlıklarda ispat, çoğunlukla veri sorumlusunun elindeki kayıt ve envanter üzerinden yürür; ilgili kişi ise talebini ve aldığı cevapları belgelemek durumundadır.
Tebligat Gecikmesi Dava Süresini Nasıl Yakar
İdari yargıda dava açma süresi, kural olarak kararın usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Adres kaydının güncel olmaması, elektronik tebligat kutusunun düzenli kontrol edilmemesi veya kurum yazışmalarının kurumsal e-posta içinde kaybolması, kararın çok geç öğrenilmesine ve süre dolduktan sonra dava açılmasına yol açar. Süre geçtikten sonra ileri sürülen en güçlü esas argümanı bile dinlenmez.
Bu riski azaltmak için veri sorumlusuna yapılan başvuruda iletişim adresi net biçimde belirtilmeli, tebligat kutuları düzenli aralıklarla kontrol edilmeli ve her yazışmanın gönderim ile teslim tarihi ayrı bir çizelgeye işlenmelidir.
Kayıt Düzeni İçin Öneriler
İhlal bildirimi, başvuru metni, kurum cevabı ve ekran görüntüleri tarih sırasıyla tek bir dosyada tutulduğunda, hem idari şikayet hem de tazminat davası aynı temelden beslenir. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; veri kategorisi ve aktarımın niteliği değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, somut olayda hukuki destek alınması yerinde olacaktır.