Boşanma dosyalarında en çok tartışılan konu delil olsa da, sonucu sessizce belirleyen unsur çoğu zaman süredir. Bazı boşanma sebepleri kısa hak düşürücü sürelere bağlıdır; boşanmanın sonuçlarına ilişkin bazı talepler ise hüküm kesinleştikten sonra sınırlı bir zaman diliminde ileri sürülebilir. Aşağıdaki kontrol listesi bu takvimleri bir arada ele alıyor.
Özel Sebeplerde Kısa Süreler
TMK, zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış gibi özel boşanma sebeplerinde dava hakkını süreye bağlar: eşin bu sebebi öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Ayrıca affeden eşin dava hakkı ortadan kalkar; af iradesi açık olabileceği gibi davranışlardan da çıkarılabilir. Bu nedenle olayı öğrenme tarihi ile sonrasındaki birlikte yaşama dönemleri, dava açılmadan önce dikkatle değerlendirilmelidir.
Terke Dayalı Davada Aşamalı Takvim
Terk sebebine dayanan boşanmada süreç birkaç basamaklıdır. Ayrılığın en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olması, ardından hâkim veya noter aracılığıyla ihtar çekilmesi ve ihtarda ortak konuta iki ay içinde dönülmesi gerektiğinin bildirilmesi aranır. İhtar istemi belirli sürenin dördüncü ayı dolmadan yapılamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz. Basamaklardan biri atlandığında dava, esası incelenmeden reddedilir.
Genel Sebep ve Fiili Ayrılık
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan davada kural olarak hak düşürücü süre bulunmaz. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve tarafların birlikte başvurması ya da bir tarafın davayı kabul etmesi gerekir. Açılan boşanma davasının reddi hâlinde ise karar kesinleştikten sonra ortak hayat yeniden kurulmamışsa, üç yıllık sürenin dolmasıyla yeniden dava açma imkânı doğar.
Kontrol Listesi
- Boşanma sebebi belirlenirken öğrenme tarihi ve varsa af niteliğindeki davranışlar not edilir
- Tedbir nafakası, velayet ve ev tahsisi gibi geçici talepler dava dilekçesinde ayrıca yazılır
- Delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi gerektiği için tanık listesi baştan hazırlanır
- Mesaj ve görüntü kayıtlarının elde edilme biçimi, hukuka uygunluk yönünden önceden değerlendirilir
- Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası boşanma davasında istenmemişse, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılması gerektiği unutulmaz
Görev ve Yetki
Davalar 4787 kapsamında kurulan aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Yetki itirazı süresinde ileri sürülmezse dava açıldığı yerde görülmeye devam eder.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi verir; evliliğin süresi, olayların tarihi ve çocukların durumu her dosyada farklı bir planlama gerektirir. Dava açmadan önce sürelerinizi bir hukukçuyla birlikte hesaplamanız hak kaybını önler.