Boşanma sonrası uyuşmazlıkların büyük bölümü velayetin kimde olduğundan değil, kişisel ilişki kararının nasıl uygulandığından doğar. TMK ve HMK ile aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu başlık, iddiaların delillendirilmesi bakımından kendine özgü bir titizlik ister; çünkü burada tarafların beyanı kadar çocuğun üstün yararı da tartışılır.
Kararın Uygulanabilir Yazılmış Olması
Uygulamadaki sorunların önemli bir kısmı, hükmün belirsiz kaleme alınmasından kaynaklanır. Teslim ve iade saatinin, yer bilgisinin, resmî tatil ve yaz dönemi düzeninin açık yazılmadığı kararlar, her ay yeniden tartışma üretir. Bu nedenle ister ilk davada ister değişiklik talebinde olsun, talep sonucu takvim gibi okunabilir biçimde kurulmalıdır.
- Teslim ve iade saatleri ile teslim yerinin açıkça gösterilmesi.
- Yarıyıl, yaz tatili ve dinî bayram düzeninin ayrı ayrı belirtilmesi.
- Ebeveynlerden birinin şehir dışında olması hâlinde ulaşım ve masraf düzeninin tanımlanması.
- Küçük yaş grubunda kademeli geçiş takviminin öngörülmesi.
İhlal İddiasının Delillendirilmesi
Kişisel ilişkinin kurulmadığı iddiasında en güçlü delil, düzenli ve tarafsız biçimde tutulan kayıttır. Her teslim gününe ilişkin yazışma, teslim yerinde tutulan tutanak, kolluğa yapılan başvuru kaydı ve okul devam kayıtları bir arada değerlendirildiğinde tablo netleşir. Buna karşılık çocuğu kayıt cihazı gibi araçlarla sürece dahil eden delil toplama yöntemleri, hem hukuka uygunluk hem de çocuğun korunması bakımından ciddi risk taşır.
Usule Aykırı İşlemin Yol Açtığı Kayıplar
- Delil listesinin ve tanık bilgilerinin kanunda öngörülen aşamada sunulmaması.
- Uzman ve sosyal inceleme raporuna karşı beyanların süresinde verilmemesi.
- Ara karara rağmen tarafa yüklenen belgelerin dosyaya sunulmaması.
- İcra yoluyla teslim sürecinin, esas dosyadaki değişiklik talebiyle çelişecek biçimde yürütülmesi.
- Yurt dışı unsurlu dosyalarda yetki ve uygulanacak hukuk tartışmasının geç açılması.
Değişiklik Talebinde Ölçüt
Mevcut düzenin değiştirilmesi isteniyorsa, karardan sonra ortaya çıkan somut ve sürekli bir değişiklik gösterilmelidir. Adres değişikliği, çalışma düzeninin farklılaşması, çocuğun okul saatlerinin değişmesi gibi olgular tarih ve belgeyle desteklenmeli; genel memnuniyetsizlik ifadeleri yerine çocuğun günlük yaşamına etkisi anlatılmalıdır.
Bu yazı yol gösterici bir çerçevedir. Aile dosyalarında her çocuğun yaşı ve ihtiyacı farklı bir düzen gerektirdiğinden, talebinizi biçimlendirmeden önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz sağlıklı olur.