Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok üzerinde durduğu konu çoğu zaman boşanmanın kendisi olur; oysa protokolün yıllara yayılan asıl etkisi nafaka maddelerinde ortaya çıkar. Türk Medeni Kanunu, en az bir yıl süren evliliklerde tarafların birlikte başvurması ve hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesi halinde anlaşmalı boşanmaya imkan tanır. Hakim, çocukların menfaati bakımından gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu nedenle protokol, hem taraflar hem mahkeme açısından denetime dayanıklı yazılmalıdır.
Nafaka türlerini karıştırmayın
- Tedbir nafakası: yargılama sürerken geçici olarak hükmedilir.
- İştirak nafakası: çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenir; çocuğun hakkı olduğundan ana babanın karşılıklı feragati sonuç doğurmaz.
- Yoksulluk nafakası: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş lehine kararlaştırılır.
- Yardım nafakası: boşanma dosyasının değil, ayrı bir talebin konusudur.
Protokolde bu türlerin adının doğru konması, sonraki artırım veya kaldırma taleplerinde hangi hukuki rejimin uygulanacağını belirler.
Protokol maddesi nasıl icra edilebilir hale gelir
- Ödenecek tutar rakamla ve yazıyla, hangi para birimiyle olduğu belirtilerek yazılmalıdır.
- Ödeme günü ve ödeme kanalı, hesap bilgisi düzeyinde somutlaştırılmalıdır.
- Artış ölçütü belirlenecekse, hangi endeks veya orana göre ve her yıl hangi tarihte uygulanacağı açıkça gösterilmelidir.
- Nafakanın hangi olayla sona ereceği, örneğin çocuğun erginliği veya eğitiminin bitmesi, tartışmaya yer bırakmayacak biçimde ifade edilmelidir.
- Kişisel ilişki düzeni, tatil ve bayram dönemleri dahil olmak üzere takvimlendirilmelidir.
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin maddeler, nafaka maddeleriyle karışmayacak şekilde ayrı başlıklarda tutulmalıdır.
Sonradan çıkan uyuşmazlıkların kaynağı
Uygulamada en çok, artış ölçütü belirsiz bırakılan ve ödeme günü yazılmayan protokoller sorun çıkarır. Bu maddeler icra takibine konu edildiğinde tutar tartışmalı hale gelir ve taraflar yeniden mahkemeye gitmek zorunda kalır. Bir diğer sık hata, tarafların ekonomik durumundaki ciddi değişiklik halinde uyarlama talep edilebileceğinin gözden kaçırılmasıdır; protokol, uyarlama yolunu tümüyle kapatan bir belge değildir.
Duruşma öncesi son bakış
Tarafların duruşmada beyanlarının protokolle uyumlu olması beklenir. Protokolde yer almayan bir hususun duruşmada dile getirilmesi, anlaşmanın bozulması sonucunu doğurabilir ve dosya çekişmeli boşanmaya dönüşebilir. Bu nedenle metin, duruşmadan önce her iki tarafça satır satır okunmalıdır.
Bilgilendirme
Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçevedir; çocukların yaşı, tarafların geliri ve evlilik süresi protokolün içeriğini değiştirir. İmzadan önce metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi, yıllar sonra ortaya çıkacak uyuşmazlıkları büyük ölçüde azaltır.