Boşanma davası sonuçlandığında dosyanın kapandığını düşünen taraflar, çoğu zaman en büyük maddi hakkı sonradan fark eder. Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde yürüyen mal rejimi tasfiyesi ayrı bir davadır ve kendi zaman sınırına tabidir; 4787 sayılı Kanun ile kurulan aile mahkemeleri bu talepleri görür.
Tasfiye Talebinin Doğduğu An
Edinilmiş mallara katılma rejiminde alacak, rejimin sona ermesiyle doğar. Boşanma davasında rejimin sona erme anı, davanın açıldığı tarihe bağlanır; ancak tasfiye istemi, boşanma hükmü kesinleşmeden karara bağlanmaz. Bu ikili yapı pratikte şu riski üretir: taraf, boşanmanın kesinleşmesini bekler, arada geçen zamanı ölçmez ve talep hakkını geç kullanır. Doğru yöntem, boşanma dosyası devam ederken tasfiye dosyasının hazırlığını paralel yürütmektir.
Hangi Mal Hangi Gruba Girer?
- Evlilik içinde çalışma karşılığı elde edilen gelirler ve bunlarla alınan taşınmazlar.
- Sosyal güvenlik ve sosyal yardım ödemeleri ile bunların yerine geçen değerler.
- Miras yoluyla veya karşılıksız kazandırmayla gelen mallar ve kişisel kullanım eşyası.
- Kişisel malın geliri ve kişisel mal ile edinilmiş mal arasında yapılan katkı aktarımları.
Bu ayrım yapılmadan açılan davada, talep miktarı ıslah aşamasına kadar belirsiz kalır ve bilirkişi incelemesi gereksiz yere uzar. Banka kayıtları, tapu ve trakip kayıtları ile kredi ödeme dökümleri dava açılmadan önce toplanmalıdır.
Delil Toplamada Zamanla Yarış
Bankaların ve kurumların kayıt saklama süreleri sınırsız değildir. Evliliğin ilk yıllarına ait hesap hareketleri, dava geç açıldığında artık temin edilemeyebilir. Bu yüzden süre riski yalnızca dava hakkının düşmesiyle sınırlı değildir; ispat imkânının erimesi de aynı sonucu doğurur. Talep hakkı teorik olarak ayakta olsa bile, dayanağı kalmamış bir alacak fiilen kazanılamaz.
Dilekçeyi Ölçülebilir Kurmak
- Rejimin başlangıç ve sona erme tarihleri açıkça yazılır.
- Her mal kalemi için edinim tarihi, bedeli ve ödeme kaynağı gösterilir.
- Değer artış payı ile katılma alacağı talepleri birbirinden ayrı kalemler hâlinde istenir.
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi, harç ve faiz sonuçları düşünülerek seçilir.
- Kayıt celbi talepleri dilekçeye eklenerek ilk celsede zaman kaybı önlenir.
Uzlaşma Seçeneğini Erken Değerlendirmek
Tasfiye dosyaları uzun sürer ve bilirkişi maliyeti yüksektir. Malvarlığının büyük kısmı üzerinde ihtilaf yoksa, sınırlı bir kalem için yıllarca sürecek yargılama menfaat dengesine uygun olmayabilir. Protokol yoluna gidilecekse, kapsamının hangi kalemleri kapattığı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır.
Bu içerik genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Evlilik tarihi, rejim türü ve mal edinim geçmişi sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, hesaplamayı somut belgelerle birlikte bir hukukçuyla yapmanız yerinde olur.