Kişisel ilişki kararları hüküm kesinleşince bitmez; asıl zorluk kararın fiilen yaşatılmasıdır. Aile mahkemelerine taşınan uyuşmazlıkların büyük bölümünde tartışma hakkın varlığı üzerinde değil, ihlalin belgelenip belgelenmediği ve başvurunun zamanında yapılıp yapılmadığı üzerinde yoğunlaşır. Aşağıdaki notlar, TMK'nın kişisel ilişkiye dair hükümleri ile 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemesi düzeni içinde delil kurgusunu ve süre kaybı riskini ele alır.
Kararın Metni Delilin Yarısıdır
Kişisel ilişkinin gün, saat, teslim yeri ve teslim eden kişi bakımından belirsiz yazıldığı ilamlarda ihlali ispatlamak neredeyse imkânsızlaşır. Uygun görülen zamanlarda gibi esnek ifadeler, sonraki aşamada tarafların birbirini suçladığı ancak hiçbirinin kanıtlayamadığı bir zemin yaratır. Bu yüzden talep dilekçesinde saatlerin, yarıyıl ve bayram dönemlerinin, çocuğun okul takvimiyle uyumun ve teslim adresinin açıkça yazılması, ileride kurulacak delil düzeninin temelidir.
İhlali Belgeleyen Kayıt Türleri
- Teslim saatinde adreste bulunulduğunu gösteren, tarih ve konum bilgisi taşıyan kayıtlar
- Karşı tarafa gönderilen ve tebliğ tarihi belli olan ihtarname
- Yazışmaların bütünlüğü bozulmadan alınan dökümü; seçilmiş tek bir ekran görüntüsü çoğu kez aksi izlenim doğurur
- Kolluğa yapılan başvuru üzerine düzenlenen tutanaklar
- Okul, kreş veya sağlık kuruluşu kayıtlarındaki devam ve teslim bilgileri
Ses ve görüntü kayıtlarında ölçü, kaydın hangi amaçla ve hangi ortamda alındığıdır. Çocuğun tanık gibi konumlandırıldığı, yönlendirilmiş sorularla üretilen kayıtlar uygulamada lehe değil aleyhe sonuç doğurabilir.
Sürenin Sessizce Tükendiği Anlar
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, icra dairelerinden alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine bırakılmıştır. Bu yapı içinde başvurular ve aykırılığa bağlanan sonuçlar kısa sürelere tabidir. En sık görülen kayıp, ihlalin üzerinden aylar geçtikten sonra toplu şikâyette bulunulmasıdır: geçmiş dönem ihlalleri hem ispat gücünü yitirir hem de öngörülen başvuru penceresinin dışında kalabilir. Her ihlal ayrı bir olay olarak, gerçekleştiği tarihte kayda alınmalıdır.
Değişiklik Talebi mi, Zorlayıcı Yol mu
Sürekli aksayan bir düzende her teslim için ayrı başvuru yapmak yorucu ve verimsizdir. Böyle dosyalarda kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebi çoğu kez daha kalıcı sonuç verir. Çocuğun yaşının ilerlemesi, taraflardan birinin şehir değiştirmesi ya da okul düzeninin değişmesi, kararın değiştirilmesini haklı kılan olgusal gerekçelerdir. Talep, çocuğun üstün yararı çerçevesinde somut bir günlük düzen önerisiyle birlikte sunulduğunda değerlendirilmesi kolaylaşır.
Kısa Bir Hatırlatma
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yeri ve mevcut ilamın içeriği izlenecek yolu değiştirir. Adım atmadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.