Boşanma dosyalarında nihai karar yıllar sonra kesinleşse de tarafların günlük hayatını belirleyen şey, davanın ilk haftalarında alınan geçici tedbirlerdir. TMK bu tedbirlerin bir kısmını hâkimin kendiliğinden almasını öngörür; ancak talebin somutlaştırılmadığı dosyalarda uygulama çoğu kez eksik kalır. 4787 sayılı Kanun uyarınca görevli aile mahkemesinde bu aşama doğru kurulmadığında, ilerleyen dönemde telafisi güçleşir.
Dava Açılır Açılmaz İstenebilecekler
- Eşlerin ve çocukların geçimi için tedbir nafakası
- Çocuklar bakımından geçici velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi
- Ortak konutun taraflardan birine tahsisi
- Malların yönetimine ilişkin önlemler ve tasarruf yetkisinin sınırlanması
- Aile konutu niteliğindeki taşınmaz için tapu kaydına şerh
Tedbir nafakası kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurduğundan, talebin dava dilekçesinde açıkça yer alması önem taşır. Sonradan yapılan talepler, geçmişe etkili sonuç doğurmayabilir.
Talebi Somutlaştırmak
Tedbir talepleri soyut ifadelerle değil, gelir ve gider tablosuyla desteklendiğinde kabul görür. Kira ödemesi, okul gideri, sağlık harcaması ve düzenli gelir belgeleri birlikte sunulmalıdır. Malvarlığı kaçırma riski ileri sürülüyorsa, taşınmaz ve şirket pay kayıtlarındaki son hareketlerin gösterilmesi gerekir; genel bir endişe beyanı, tasarruf yetkisinin sınırlanması için yeterli görülmez.
Özel Boşanma Sebeplerinde Altı Ay ve Beş Yıl
Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerine dayanan boşanma davalarında dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle düşer. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Bu hak düşürücü süreler kaçırıldığında ilgili özel sebep tümüyle kapanır; ancak evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı genel sebep bakımından değerlendirme ayrı yürür. İki yolun karıştırılması, ispat yükünü beklenmedik biçimde ağırlaştırır.
Tedbir Kararına İtiraz ve Değişiklik
Karşı tarafın dinlenmeden verilen bir tedbir kararına karşı itiraz için kanun bir haftalık süre öngörmüştür. Süre geçtikten sonra yapılacak iş, koşulların değiştiğini gösteren yeni bir talep sunmaktır: gelirdeki azalma, çocuğun okul düzeninin değişmesi ya da tarafların yerleşim yerindeki farklılaşma bu kapsamda değerlendirilir. Değişiklik talebi belgeye dayandırıldığında sonuç alma ihtimali belirgin biçimde artar.
Not
Tedbirlerin kapsamı, tarafların ekonomik durumu ve çocukların yaşına göre şekillenir. Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; dava açılmadan önce talep listesinin bir hukukçu ile birlikte hazırlanması, ilk aşamada kaybedilen zamanı önler.