Nafaka hükmü elde etmek uyuşmazlığın yalnızca ilk yarısıdır; ikinci yarısı kararın fiilen tahsil edilebilmesidir. Takip talebinde yapılan bir yanlışlık, aylarca süren bir icra dosyasının iptaline ya da tahsil edilemeyen bir alacağa dönüşür. Bu rehber, nafaka kararının icra edilebilirliğini takip öncesinde denetlemeye yarar.
Kesinleşme Sorusu
Boşanma ilamlarında sık karşılaşılan tereddüt, kararın kesinleşmesinin beklenip beklenmeyeceğidir. Uygulamada ilamın nafakaya ilişkin bölümü, boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenmeden takibe konulabilir. Buna karşılık maddi ve manevi tazminat ile yargılama giderlerine ilişkin bölümler bakımından durum farklıdır ve bu kalemlerin kesinleşmeden takibe konulması, borçlunun şikâyeti üzerine takibin iptaline yol açar. Bu nedenle tek bir ilamdan kaynaklanan alacaklar, takip talebinde kalem kalem ayrıştırılmalıdır.
Takip Talebinde Doğru Hesap
- Birikmiş nafaka, ay ay dökümlenerek ve hangi tarihten itibaren işlediği belirtilerek yazılır.
- İşleyecek nafaka ayrıca gösterilir; ikisi tek bir rakamda birleştirilmez.
- İlamda artış oranı öngörülmüşse, artış her yıl için ayrı ayrı hesaplanarak tabloya dökülür.
- Tedbir nafakası ile yoksulluk veya iştirak nafakasının hangi tarihe kadar hangi sıfatla istendiği açıkça yazılır.
- İlamın onaylı örneği ve varsa kesinleşme şerhi takip talebine eklenir.
İcra Emri ve Borçlunun Savunmaları
İlamlı icrada borçluya icra emri gönderilir ve kanunda öngörülen kısa süre içinde borcun ödenmesi ya da icranın geri bırakılması yolunun kullanılması beklenir. Borçlu bu aşamada ancak sınırlı savunmalar ileri sürebilir: borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya alacağın ertelendiği iddiaları belgeyle ispatlanmalıdır. Elden yapılan ödemelerin dekont olmaksızın ispatı çok güç olduğundan, ödeme yapan taraf açısından banka kanalı ve açıklama alanı belirleyicidir.
Nafakanın Ödenmemesi Halinde Ceza Boyutu
Nafaka hükmüne uymayan borçlu hakkında icra ceza mahkemesinde şikâyet yolu açıktır ve tazyik hapsi gündeme gelebilir. Bu yolda iki nokta belirleyicidir: şikâyet süresi, fiilin öğrenilmesinden itibaren işler ve her halde bir üst sınırla sınırlıdır; ayrıca uygulamada işleyen cari nafaka ile birikmiş nafaka arasında ayrım gözetilir. Şikâyet dilekçesinde hangi aya ilişkin nafakanın ödenmediğinin somut olarak gösterilmemesi, en sık görülen ret sebebidir.
Tahsil Kabiliyetini Artıran Adımlar
- Borçlunun sigortalı çalışması varsa maaş haczi talebinin erken aşamada yapılması
- Nafaka alacağının maaş haczinde tabi olduğu özel rejimin dikkate alınması
- Araç ve taşınmaz kayıtlarının aynı anda sorgulanması
- Adres değişikliklerinin izlenerek tebligatın geçersiz kalmasının önlenmesi
- Nafakanın uyarlanması veya kaldırılması davası açıldığında icra dosyasının seyrinin takibi
Aile hukuku dosyalarında ilamın lafzı, tahsil edilebilecek tutarı doğrudan belirler. Elinizdeki karar metnini takip başlatmadan önce bir hukukçuyla birlikte okumanız, sonradan düzeltilmesi güç hataların önüne geçer.