Anlaşmalı boşanma protokolleri çoğu zaman hızlı hazırlanır; tarafların önceliği davanın bir an önce sonuçlanmasıdır. Ancak protokolde mal rejimi başlığı yeterince açık yazılmadığında, boşanma kesinleştikten sonra ikinci ve çok daha uzun bir yargılama başlar. Aşağıdaki liste, TMK, HMK ve 4787 çerçevesinde protokol metnini imzadan önce denetlemeye yarar.
Protokolün Sessiz Kaldığı Yerler
Uygulamada en çok tartışma, protokolde yalnızca nafaka ve velayet düzenlenip mal rejimine hiç değinilmemesinden doğar. Metin sessiz kaldığında tasfiye talebi ortadan kalkmaz; yalnızca ertelenmiş olur. Feragat iradesi varsa bunun hangi kalemleri kapsadığı, hangi taşınmaz ve hesapların dışında bırakıldığı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır.
Tasfiye Talebinin Zamanı
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talep, kural olarak boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonra sonuç doğurur. Rejim ise dava tarihine göre sona erer. Bu iki tarihin karıştırılması, hangi malın rejime dâhil sayılacağı sorusunu doğrudan etkiler. Bu nedenle protokol hazırlanırken dava tarihi, edinim tarihleri ve kesinleşme beklentisi aynı çizelgeye yazılmalıdır.
Metni Tartışmalı Hâle Getiren İfadeler
- Taraflar birbirinden başkaca hak talep etmez gibi kalıp cümlelerin kalem belirtmeden kullanılması
- Kişisel mal, edinilmiş mal ve değer artış payı ayrımının hiç yapılmaması
- Kredi borcu devam eden taşınmazda borcun kimde kalacağının yazılmaması
- Şirket payı, kıdem tazminatı ve bireysel emeklilik birikimi gibi kalemlerin atlanması
- Ödeme takviminin ve gecikme hâlinde uygulanacak sonucun belirsiz bırakılması
İmza Öncesi Kontrol
- Evlilik tarihi ile dava tarihi arasındaki edinimler tek listede toplanır.
- Her kalem için kaynak gösterilir: kişisel mal mı, edinilmiş mal mı?
- Devri öngörülen taşınmazlar bakımından resmî şekil kuralları ve tapu işlemi sırası yazılır.
- Para ödemeleri tutar, tarih ve ödeme yöntemi belirtilerek düzenlenir.
- Metin, velayet ve nafaka başlıklarından ayrı bir bölümde mal rejimini ele alacak biçimde yeniden okunur.
Tescil ve İcra Edilebilirlik
Protokolde taşınmaz devri kararlaştırılmışsa, hükmün bu yönüyle nasıl uygulanacağı önceden düşünülmelidir. Aynı şekilde para borçlarının hangi belgeye dayanılarak takibe konulabileceği belirlenmediğinde, kâğıt üzerinde anlaşma sağlanmış görünse de tahsil aşaması yeni bir uyuşmazlığa dönüşür.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme niteliğindedir. Evlilik süresi, malvarlığının yapısı ve tarafların anlaşma iradesi sonucu değiştirebileceğinden, protokol imzalanmadan önce metnin hukukçu gözüyle denetlenmesi önerilir.