Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddiaların ağırlığı değil, o iddiaların hangi delille ve hangi aşamada ortaya konduğudur. TMK ile HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu süreçte, hukuka aykırı yolla elde edilen delil dosyaya girmediği gibi, elde eden taraf için ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir.
Delil Toplarken Aşılmaması Gereken Sınır
Eşin telefonunu izinsiz açmak, konuşmalarını gizlice kaydetmek veya elektronik posta hesabına girmek yoluyla elde edilen materyaller, dosyada beklenen sonucu vermez. Bu tür eylemler ayrıca özel hayatın gizliliği ve haberleşmenin gizliliği bakımından ceza sorumluluğu gündeme getirebilir. Buna karşılık, kişinin kendisine gönderilen mesajlar, ortak yaşam alanında bulunan ve herkesin erişimine açık kayıtlar farklı değerlendirilir.
Dosyada Karşılığı Olan Deliller
- Tanık beyanları; özellikle olayı doğrudan gören kişiler
- Sağlık kuruluşu kayıtları ve darp raporları
- Kolluk tutanakları ve koruma kararı dosyaları
- Banka kayıtları, tapu ve araç sorguları (mal rejimi tasfiyesi için)
- Tarafın kendisine yöneltilen mesaj ve yazışmalar
Delil Bildirme Aşaması Kaçırılmamalı
Yargılamada deliller belirli bir aşamaya kadar bildirilir. Ön inceleme tamamlandıktan sonra kural olarak yeni delil ileri sürmek sınırlıdır ve mahkemenin verdiği kesin süre içinde delil listesinin sunulmaması, o delilden vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurur. Tanık listesinin adres bilgisiyle birlikte verilmemesi de sık görülen bir kayıptır.
Boşanma Sebeplerine Bağlı Hak Düşürücü Süreler
- Zina, hayata kast ve onur kırıcı davranış gibi özel sebeplerde, öğrenmeden itibaren işleyen altı aylık ve her hâlde beş yıllık hak düşürücü süreler bulunur.
- Affeden tarafın dava hakkı düşer; affın örtülü biçimde gerçekleşmesi mümkündür.
- Bu sürelerin geçmesi, olayın evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilmesine engel oluşturmaz.
- Boşanmadan sonra açılacak mal rejimi tasfiyesi ve tazminat talepleri için ayrı süreler işler.
Karşı Delilin Hazırlanması
Savunma tarafında yapılması gereken, iddiaları tek tek reddetmek yerine karşı kronoloji kurmaktır. Tarihlerin, mesaj içeriklerinin ve tanık anlatımlarının birbiriyle çelişmesi, iddianın ispat gücünü doğrudan zayıflatır. Bu nedenle dosyaya sunulacak belgelerin kendi içinde tutarlı bir anlatı oluşturması, sayısından daha önemlidir.
Hatırlatma
Buradaki değerlendirmeler genel bilgi amaçlıdır. Evlilik birliğinin seyri ve tarafların durumu izlenecek yolu değiştirir. Delil toplama yöntemi yanlış seçildiğinde geri dönüşü olmayan sonuçlar doğabileceğinden, dava açmadan önce hukuki görüş alınması önerilir.