Anlaşmalı boşanmada taraflar çoğu zaman mali konularda uzun pazarlık yapar, velayet maddesini ise tek cümleyle geçer. Oysa protokolün en çok sorun çıkaran bölümü tam olarak burasıdır: uygulanamayan bir velayet ve kişisel ilişki düzeni, boşanma kesinleştikten sonra yeni bir dava dalgasına dönüşür.
Velayet Maddesi Neden Ayrıntılı Yazılmalı
Protokolde yalnızca velayetin kimde olacağı değil, çocuğun eğitim ve sağlık kararlarının nasıl alınacağı, yurt içi ve yurt dışı seyahat izni, okul değişikliği, iştirak nafakasının artış esası ve teslim yeri gibi başlıklar da yer almalıdır. Türk Medeni Kanunu velayeti çocuğun yararına bağlar; bu yarar somut bir takvimle desteklenmediğinde madde uygulamada işlevsiz kalır.
Hâkim Protokolü Aynen Onaylamak Zorunda Değildir
Anlaşmalı boşanmada taraf iradesi esas olsa da hâkim, çocuğa ilişkin düzenlemeleri denetler ve uygun bulmadığı noktada değişiklik önerebilir. Duruşmada bu öneriye karşı sessiz kalmak, sonradan itiraz etmeyi zorlaştırır. Bu nedenle duruşmaya, alternatif bir düzen önerisiyle hazırlıklı gitmek gerekir.
- Çocuğun okul takvimiyle uyumlu, uygulanabilir bir görüşme düzeni
- Teslim ve iade saatlerinin belirli, adresin açık yazılması
- Tarafların şehirleri farklıysa ulaşım ve masraf paylaşımı
- Dini bayram ve yarıyıl tatili gibi dönemlerin ayrı düzenlenmesi
Onaydan Sonra Ne Yapılabilir
Karar henüz kesinleşmemişse kanun yoluna başvurmak mümkündür; ancak burada süre tebliğ tarihiyle işler ve kısadır. Karar kesinleşmişse artık "itiraz" değil, değişen koşullara dayalı velayetin değiştirilmesi ya da kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davası gündeme gelir. Bu davada geçmişteki anlaşmanın kendisi değil, sonradan ortaya çıkan somut değişiklik tartışılır: çocuğun yaşı, sağlık durumu, ebeveynin şehir değişikliği veya çalışma düzeni gibi.
Uygulanmayan Düzen Karşısında Yol
Protokol karara bağlandığı hâlde uygulanmıyorsa, ilamın icrası kanalıyla teslim istenebilir ve tutulan tutanaklar sonraki davanın en güçlü delili hâline gelir. Aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde uzman görüşüne başvurulması da mümkündür; bu görüş çoğu zaman tarafların birbirine karşı ileri sürdüğü soyut iddiaların yerine somut bir değerlendirme koyar.
Bu yazı genel bilgilendirme sunar; her ailenin koşulları ve çocuğun ihtiyaçları farklıdır. Protokolü imzalamadan önce velayet ve kişisel ilişki maddelerini bir aile hukuku vekiliyle gözden geçirmeniz, sonraki yılların dava yükünü belirgin biçimde azaltır.