Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri, boşanma davasının gölgesinde kalarak sıklıkla geç gündeme gelir. Oysa tasfiye davasının açılma zamanı ile boşanmanın kesinleşme anı birbirine bağlı olduğundan, planlama boşanma dosyası sürerken yapılmalıdır.
Tasfiye Talebi Ne Zaman İleri Sürülür
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır; ancak tasfiye talebi hakkında karar verilebilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir. Uygulamada tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında açılabilir; birlikte açıldığında mahkeme çoğunlukla boşanmanın kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Talebin türü de baştan belirlenmelidir: katılma alacağı, değer artış payı ve kişisel malların iadesi farklı hesap yöntemlerine tabidir.
Görev ve Yetki
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. TMK, boşanma veya evliliğin iptali hâlinde tasfiye davası bakımından bu davalara bakan mahkemeyi yetkili kılmıştır. Eşlerin farklı illerde yaşaması ya da taşınmazın başka ilde bulunması bu kuralı değiştirmez; taşınmaz üzerindeki ayni hak talepleri ayrıca ileri sürülecekse yetki değerlendirmesi yeniden yapılmalıdır.
Zamanaşımı Tartışması ve Güvenli Yaklaşım
Tasfiyeden doğan alacaklarda uygulanacak zamanaşımı süresi ve başlangıç anı öğretide ve uygulamada tartışmalıdır. Bu belirsizlik karşısında güvenli yaklaşım, boşanma kararının kesinleşmesinin ardından gecikmeden dava açmak ve bu arada malvarlığının kaçırılmasını önleyecek tedbirleri istemektir. Talep sonradan artırılabilecek biçimde kurulmalı, belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin sonuçları baştan değerlendirilmelidir.
Delil Toplama Sırası
- Evlilik tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarih arasındaki tapu, araç ve şirket pay kayıtları
- Edinilen malın alım bedeli, kredi ödemeleri ve ödemelerin kaynağını gösteren banka kayıtları
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinim belgeleri
- Değer tespiti için taşınmazın karar tarihine yakın değerini gösteren kayıtlar
- Malvarlığının devri riski varsa tedbir ve tapu şerhi talepleri
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mal rejiminin türü, edinim tarihleri ve ödeme kaynakları hesabı doğrudan etkilediğinden, boşanma dosyası devam ederken tasfiye stratejisinin hukuki değerlendirmeye alınması yerinde olur.