Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen unsur çoğu zaman iddianın ağırlığı değil, iddianın hukuka uygun delillerle ispat edilebilmesidir. Bu rehber TMK, HMK ve 4787 çerçevesinde delil stratejisini, yetkili mahkeme seçimini ve özel boşanma sebeplerindeki süre risklerini birlikte ele alır.
Yetkili Mahkeme Seçiminin Delile Etkisi
TMK, boşanma davasında yetkiyi eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi olarak belirler. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetki seçimi teknik bir tercih gibi görünse de tanıkların bulunduğu şehir, kolluk ve hastane kayıtlarının konumu bakımından delil toplamayı doğrudan etkiler. Yetki itirazı süresinde ileri sürülmezse seçilen mahkeme yetkili hâle gelir.
Hangi Delil Kabul Edilir?
- Eşin bilgisi dışında ele geçirilen özel yazışmalar, hukuka aykırı delil olarak değerlendirilebilir ve dosyadan çıkarılabilir.
- Ortak yaşam alanında açıkça bulunan ve tesadüfen elde edilen kayıtların durumu ayrı değerlendirilir.
- Tanık beyanları, duyuma dayalı olduğunda ispat gücünü büyük ölçüde yitirir.
- Banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları özellikle mal rejimi tasfiyesinde belirleyicidir.
- Sağlık raporları ve kolluk tutanakları, şiddet iddialarında en güçlü belgelerdir.
Dava Hakkını Düşüren Süreler
Genel boşanma sebebine dayalı davada süre sınırı bulunmamakla birlikte, özel boşanma sebeplerinde durum farklıdır. TMK, zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde dava hakkının, öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde fiilin üzerinden beş yıl geçmekle düşeceğini öngörür. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı ortadan kalkar. Bu nedenle olayın öğrenildiği tarih, dosyanın en kritik bilgisidir ve mesaj, yazışma ya da tanık beyanıyla desteklenmelidir.
Delil Planı Nasıl Kurulur?
- İddia edilen her vakıa için hangi delille ispatlanacağı ayrı ayrı yazılır.
- Dilekçeler aşamasında delillerin sunulması veya nereden getirtileceğinin gösterilmesi sağlanır.
- Üçüncü kişilerden getirtilecek kayıtlar için müzekkere talepleri erken yapılır.
- Tanık listesi süresinde bildirilir; sonradan tanık eklenmesi kural olarak kabul edilmez.
- Ön inceleme duruşmasında ileri sürülmeyen itirazların sonradan dinlenmeyeceği dikkate alınır.
Tedbir Talepleri Beklemez
Velayet, nafaka ve konutun tahsisi gibi geçici tedbirler yargılamanın başında istenmelidir. Şiddet iddiası varsa koruyucu ve önleyici tedbir başvurusu boşanma dosyasından bağımsız olarak yapılabilir. Bu başvurulardaki kayıtlar, ilerleyen aşamada kusur değerlendirmesinde delil işlevi görür.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmakta olup her evliliğin koşulları farklıdır. Özellikle özel boşanma sebeplerine dayanmayı düşünüyorsanız altı aylık süre işlemeye başlamış olabileceğinden, delil planınızı gecikmeden bir hukukçuyla birlikte oluşturmanız yerinde olacaktır.