Boşanma süreci başladığında mal varlığı çoğu zaman hızla hareket eder: banka hesapları boşalır, araç devredilir, taşınmaz üçüncü kişiye satılır. Mal rejimi tasfiyesi davası kazanılsa bile eldeki değer kalmamışsa hüküm kâğıt üzerinde kalır. Bu nedenle geçici tedbir talebinin zamanlaması ve doğru mercie yöneltilmesi belirleyicidir.
Görevli mahkeme ve yetki
TMK kaynaklı boşanma, mal rejimi tasfiyesi ve buna bağlı talepler 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Yer yönünden yetki, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son defa birlikte oturdukları yer mahkemesine göre kurulur. Tedbir talebi, esas davanın açılacağı mahkemeye yöneltilir; dava açılmadan önce istenmesi hâlinde HMK uyarınca tedbirin ardından esas davanın süresinde açılması zorunludur.
Tedbir talebinin kabul edilmesini sağlayan unsurlar
- Malvarlığının elden çıkarılma tehlikesini gösteren somut belge; ilan, satış görüşmesi kaydı, hesap hareketi.
- Talebin hangi mal üzerine yöneldiğinin tapu, sicil veya hesap numarasıyla belirlenmesi.
- Tedbirin ölçülü olduğunu gösteren gerekçe; tüm malvarlığına yönelik genel talepler çoğu zaman dar yorumlanır.
- Teminat yatırılmasına ilişkin hazırlık.
Tasfiye alacağını kaybettiren süreler
Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar zamanaşımına tabidir ve süre, mal rejiminin sona erdiği tarihe bağlı olarak işler. Boşanma davasının uzun sürmesi, tasfiye talebinin ihmal edilmesine yol açar; boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte takvim yeniden gözden geçirilmelidir. Ayrıca eşin üçüncü kişiye yaptığı devirlerde katılma alacağının korunmasına yönelik talepler ayrı hukuki temele ve kendi süresine tabidir.
Katkı payı ile katılma alacağı ayrımı
Evlilik tarihi, malın edinildiği tarih ve uygulanan mal rejimi, talebin hukuki niteliğini değiştirir. Kanuni mal rejiminin yürürlüğe girmesinden önce edinilen mallar bakımından değerlendirme farklıdır. Bu nedenle dilekçede her mal için ayrı bir tablo kurulmalı; edinme tarihi, ödeme kaynağı ve kayıt maliki yan yana gösterilmelidir.
Delil hazırlığında sıra
- Tapu, trafik ve şirket ortaklık kayıtlarının güncel örneklerini alın.
- Kredi ödemelerinin hangi hesaptan yapıldığını gösteren dökümleri toplayın.
- Ziynet ve düğün takılarına ilişkin görüntü ve tanık delillerini erken belirleyin.
- Evlilik süresince yapılan bağış ve devirleri tarihleriyle listeleyin.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanan mal rejimi, malların edinme tarihi ve eşlerin katkısı sonucu değiştirebileceğinden, tedbir talebi öncesinde aile hukuku alanında çalışan bir hukukçudan görüş almanız yerinde olur.