Anlaşmalı boşanma, TMK ve HMK hükümleri ile aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen ve hızlı sonuçlanabilen bir yoldur. Ancak hız, protokolün özensiz hazırlanmasına gerekçe olmamalıdır: eksik yazılmış bir protokol, boşanmadan sonra yıllara yayılan yeni davaların kaynağı hâline gelir.
Dava Hangi Mahkemede Açılır
Görev aile mahkemesindedir; bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından ise eşlerden birinin yerleşim yeri ile eşlerin son kez birlikte oturdukları yer ölçütleri gündeme gelir. Anlaşmalı boşanmada taraflar aynı yönde talepte bulunduğundan yetki itirazı beklenmez; yine de mahkemenin resen yapacağı görev incelemesi bakımından dosyanın doğru yerde açılması gerekir.
Protokol Hakim Denetiminden Geçer
Tarafların imzaladığı metin kendiliğinden bağlayıcı olmaz; mahkeme protokolü uygun bulmalı ve tarafları bizzat dinleyerek iradelerini denetlemelidir. Özellikle çocuğa ilişkin düzenlemeler, çocuğun yararı bakımından değerlendirilir ve mahkeme gerekli gördüğünde değişiklik önerebilir. Taraflar bu değişikliği kabul etmezse dosya çekişmeli hâle gelir.
Protokolde En Sık Boş Bırakılan Başlıklar
- Kişisel ilişkinin gün, saat ve teslim yeri düzeyinde tarif edilmesi
- Nafakanın hangi ölçüte göre artacağının belirlenmesi
- Eğitim, sağlık ve olağanüstü giderlerin kimin karşılayacağı
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı ibra beyanları
- Ziynet eşyası ve düğün takıları konusundaki açık düzenleme
- Tarafların yurt dışına çıkış ve yerleşim değişikliği hâlleri
Anlaşma Bozulursa Ne Olur
Duruşmada taraflardan biri beyanından döndüğünde protokol uygulanamaz ve dosya çekişmeli boşanma olarak devam eder. Bu ihtimale karşı, anlaşmalı boşanma dilekçesinin kusur iddialarını baştan yok sayan ifadelerle doldurulmaması önemlidir; aksi hâlde çekişmeli aşamada kendi beyanınız aleyhinize kullanılabilir.
Kesinleşme ve Sonrası
Karar verilmesi tek başına yeterli değildir; hüküm kesinleşmeden nüfusa tescil yapılmaz ve protokoldeki taşınmaz devri gibi edimler icra edilebilir hâle gelmez. Bu nedenle gerekçeli kararın tebliği, kanun yolundan feragat ve kesinleşme şerhi aşamaları takvime alınmalı, tapu ve banka işlemleri buna göre planlanmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Çocukların durumu, mal varlığının yapısı ve tarafların yerleşim yerleri protokolün içeriğini değiştireceğinden, metnin imzalanmadan önce hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.