Nafaka kararı almak dosyanın yarısıdır; diğer yarısı bu kararın fiilen tahsil edilebilmesidir. TMK ve HMK ile aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin düzenlemeler kararın nasıl alınacağını belirlerken, tahsil aşaması bambaşka bir usule ve kendi süre rejimine tabidir. İki aşama arasındaki geçişte yapılan hatalar, kâğıt üzerinde var olan hakkın uygulanamamasına yol açar.
Karar Aşaması: Görev ve Yetki
Nafakaya ilişkin talepler aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Boşanma davası içinde istenen tedbir nafakası ile bağımsız olarak açılan iştirak ya da yoksulluk nafakası davalarında yetki kuralları farklılık gösterebilir. Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu hâller, özellikle taraflardan biri şehir değiştirdiğinde belirleyici olur.
İlamın İcraya Konulması
Nafaka ilamı, kesinleşmesi beklenmeden icraya konulabilen kararlardandır; bu, alacaklı yönünden önemli bir avantajdır. İcra takibinde dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
- Takip talebinde birikmiş nafaka ile işleyecek nafakanın ayrı ayrı gösterilmesi.
- Artış oranı karara bağlanmışsa hesabın bu orana göre yapılması ve dayanağının eklenmesi.
- Ödemelerin banka kanalıyla ve açıklama yazılarak yapılması; elden ödeme iddiası sonradan ispat sorunu yaratır.
Ödenmeyen Nafakada Şikâyet Yolu
Nafaka hükmüne uymayan borçlu hakkında icra ceza mahkemesine şikâyette bulunulabilir. Buradaki süre hak düşürücüdür ve ihlalin öğrenilmesinden itibaren işler. Aylık ödemelerde her ay ayrı bir ihlal oluşturduğundan, hangi aya ilişkin şikâyette bulunulduğunun dilekçede açıkça belirtilmesi gerekir. Süre geçtikten sonra yapılan şikâyet, alacak devam etse bile bu yoldan sonuç vermez.
Borçlunun Elindeki Yollar
- Koşulların değişmesi hâlinde nafakanın azaltılması ya da kaldırılması için aile mahkemesinde dava açılabilir; bu dava icra takibini kendiliğinden durdurmaz.
- Takip devam ederken tedbir talep edilmemesi, ödeme gücü olmayan borçlu bakımından ağır sonuçlar doğurabilir.
- Ödeme yapıldığı hâlde takip sürdürülüyorsa itfa iddiası belgeye dayandırılmalıdır.
Dosyayı Takvime Bağlamak
Nafaka dosyalarında tek bir tabloda tutulması gereken tarihler vardır: karar tarihi, tebliğ tarihi, takip tarihi, her aya ait ödeme günü ve varsa artış tarihi. Bu tablo, hem şikâyet süresinin kaçırılmasını hem de fazla ya da eksik tahsil tartışmalarını önler.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Nafaka türü, çocuğun durumu ve tarafların gelir yapısı hesapların tamamını değiştirdiğinden, takip başlatılmadan önce dosyanın hukuki değerlendirmeden geçirilmesi yerinde olur.