Nafaka uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla hukuki tartışma değil, tarafların gelir ve giderinin ne kadar somut biçimde ortaya konulabildiğidir. Bu rehber, TMK ve HMK ekseninde nafaka taleplerinde delil hazırlığını ve delil bildirme takvimini denetlemek için bir kontrol listesi sunar.
Talebin türünü doğru adlandırın
Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası farklı şartlara bağlıdır ve ispat yükü de buna göre değişir. Dava dilekçesinde talep yanlış adlandırıldığında, doğru delil sunulsa bile mahkeme talebi olduğu gibi karşılamayabilir. Ayrıca dava sırasında geçici koruma sağlayan taleplerin ayrıca ve açıkça ileri sürülmesi gerekir.
Gelir tarafında toplanacak deliller
- Maaş bordroları, işveren yazısı ve varsa yan ödemeleri gösteren kayıtlar
- Serbest çalışanlar için vergi beyanları, meslek odası kayıtları ve fatura düzeni
- Banka hareketleri, kredi kartı ekstreleri ve düzenli para transferleri
- Tapu, araç ve şirket ortaklığı kayıtları gibi malvarlığı bilgileri
- Yaşam düzeyini gösteren düzenli harcama kalemleri
Gider tarafını görünür kılmak
Nafaka talebinin ölçüsü, karşı tarafın geliri kadar çocuğun ve talep edenin gerçek ihtiyaçlarıyla da belirlenir. Okul ücreti, kira, sağlık gideri, düzenli tedavi masrafı ve ulaşım gibi kalemler tarih sırasıyla ve belgeye bağlı olarak listelenmelidir. Belgesiz beyanlar tek başına bırakıldığında, hesaplama büyük ölçüde takdire kalır.
Delil bildirme takvimi bir hak düşürücü eşiktir
HMK düzeninde deliller kural olarak dilekçeler aşamasında bildirilir; ön inceleme tamamlandıktan sonra yeni delil sunmak ancak sınırlı hâllerde mümkündür. Bu nedenle elde olmayan belgeler için, ilgili kurumdan celbi talebi baştan dilekçeye yazılmalı ve hangi kurumdan hangi kaydın isteneceği açıkça gösterilmelidir. Mahkemece verilen kesin süreler kaçırıldığında o delilden vazgeçilmiş sayılma riski doğar.
Artırım, azaltım ve kaldırma davalarında zaman
Koşullar değiştiğinde nafakanın uyarlanması istenebilir; ancak değişikliğin başladığı tarih ile dava tarihi arasındaki fark, hükmedilecek dönemi doğrudan etkiler. Gelir kaybı, işsizlik veya yeni bir bakım yükü ortaya çıktığında beklemek yerine, değişikliği belgeleyen kayıtlar biriktirilerek zamanında dava açmak gerekir. 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi uygulamasında, tarafların uzlaşma yönündeki iradesi de dosyaya yansıtılabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; her ailenin gelir yapısı ve çocuğun ihtiyaçları farklıdır. Dosyanızdaki belge eksiğini erken görebilmek için bir aile hukuku uygulayıcısından destek almanız yararlı olacaktır.