Boşanma veya velayet uyuşmazlıklarında çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair geçici tedbir kararları, dosyanın esası sonuçlanmadan fiilî durumu belirler. Uygulamada bu kararlar çoğu kez yıllarca yürürlükte kalır; bu nedenle tedbir aşamasında yapılan hata, esas kararı beklerken kalıcı hale gelir. Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, tedbir aşamasındaki denetim noktalarını ele alıyor.
Talebi çocuğun günlük düzeni üzerinden kurun
Genel ifadelerle yazılmış kişisel ilişki talepleri, uygulamada tartışma üretir. Talep; hangi günlerde, hangi saatler arasında, teslim ve iadenin nerede yapılacağı, dinî bayramlar ve yaz tatili düzenlemesi, çocuğun okul ve kurs programı gösterilerek yazılmalıdır. Çocuğun yaşı ve emzirme dönemi, gece yatılı ilişkinin kurulup kurulmayacağı bakımından belirleyicidir. Taraflar farklı şehirlerde yaşıyorsa yol süresi ve ulaşım sorumluluğu da açıkça düzenlenmelidir.
Tedbir kararına karşı işleyen süre
Geçici hukuki koruma kararlarına karşı itiraz, kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılır. Karar tarafın yüzüne karşı verilmişse süre o anda, yokluğunda verilmişse tebliğle işlemeye başlar. 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen koruyucu ve önleyici tedbir kararlarına itiraz için de ayrı ve kısa bir süre bulunur. Bu sürelerin geçirilmesi, kararın esas dava sonuna kadar aynen uygulanması sonucunu doğurur. Değişen koşullar nedeniyle sonradan yeni bir talepte bulunmak mümkün olsa da, bu yol geçmiş dönemi telafi etmez.
Kararın uygulanmaması hâlinde yapılacaklar
- Her engellenen görüşme tarih ve saatiyle kayıt altına alınmalı; teslim yerine gidildiğinin belgesi oluşturulmalıdır.
- Kararın icrası için ilgili icra dairesine başvurulmalı, çocuk teslimine ilişkin usul izlenmelidir.
- Tekrarlanan ihlallerde öngörülen yaptırım yoluna, ihlalin belgelenmesi kaydıyla başvurulabilir.
- Uygulama sırasında çocuğun olumsuz etkilendiğini gösteren gözlemler, sonraki değerlendirme için not edilmelidir.
Uzman raporu dosyanın seyrini değiştirir
Aile mahkemelerinde pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacıdan alınan görüşler, kişisel ilişkinin kapsamını belirlerken ağırlık taşır. Görüşme öncesinde çocuğu yönlendirme çabaları çoğu kez rapora yansır ve talep eden taraf aleyhine sonuç doğurur. Sağlıklı yaklaşım, çocuğun rutinini bozmadan sürece dahil olmaktır.
Yurt dışı boyutu varsa
Çocuğun yurt dışına çıkarılması ihtimali bulunuyorsa, tedbir talebine çıkış yasağı veya pasaport tedbiri de eklenmelidir. Uluslararası unsurlu dosyalarda hangi ülkenin makamının yetkili olduğu ayrıca değerlendirilir ve geç kalınan başvurular sonucu ağırlaştırır.
Aile hukuku dosyalarında çocuğun üstün yararı her olayda ayrı değerlendirilir. Kararınızın kapsamı ve itiraz süresi bakımından gecikmeden bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.