Nafaka, hükmedilmesiyle değil tahsil edilebilmesiyle sonuç doğuran bir alacaktır. Aile mahkemesince TMK hükümleri uyarınca kurulan hüküm ne kadar yerinde olursa olsun, icra aşamasında yapılan usul hataları alacağın fiilen toplanmasını engelleyebilir. 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinin verdiği kararların HMK ve İİK ekseninde nasıl işletileceği bu yüzden ayrı bir planlama gerektirir.
Hükmün İcraya Elverişli Olması
İlk kontrol, kararın infaz kabiliyetidir. Nafakanın türü (tedbir, iştirak, yoksulluk veya yardım), başlangıç tarihi, aylık tutarı ve artış ölçütü hüküm fıkrasında tereddütsüz yazılmalıdır. Artış yöntemi belirsizse her yıl yeniden uyuşmazlık doğar ve takip itirazla durur. Tedbir nafakasında kararın hangi tarihten itibaren işlediği, dava tarihi ile karar tarihi arasındaki dönemin tahsili bakımından belirleyicidir.
Takip Açarken Yapılan Sık Hatalar
- Birikmiş nafaka ile işleyecek nafakanın takip talebinde ayrı kalemler hâlinde gösterilmemesi.
- Faiz başlangıcının her ay için ayrı ayrı hesaplanması gerekirken toplu yazılması.
- Kararın kesinleşme durumunun türüne göre değerlendirilmemesi.
- Borçlunun adres ve işyeri bilgisi güncellenmeden takip başlatılması, tebligatın gecikmesine yol açar.
Süre ve Şikâyet Riski
Nafaka alacağında iki ayrı takvim işler. Birincisi, periyodik edim niteliğindeki birikmiş alacaklar için işleyen zamanaşımıdır; uzun süre işlem yapılmadan bekleyen dosyalarda geçmişe dönük tahsil daralır. İkincisi, İİK'da düzenlenen nafaka hükmüne uymama fiiline ilişkin şikâyettir; bu şikâyet kısa ve hak düşürücü nitelikte bir süreye tabi olduğundan, ödenmeyen her dönem için takvimin ayrıca izlenmesi gerekir. Ödeme kısmen yapıldığında da şikâyet hakkının kapsamı değişebileceğinden banka kayıtları düzenli tutulmalıdır.
Uygulanabilir Bir Takip Düzeni
- Her ay için ödendi/ödenmedi kaydı tutan basit bir tablo kurun.
- Ödeme gecikince, geciken dönemi belirterek yazılı bildirim yapın ve kaydını saklayın.
- Maaş haczi mümkünse işveren yazışmasını dosyaya ekleyin.
- Nafaka miktarının değişmesi gerektiğinde uyarlama davasını beklemeden değerlendirin.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Tarafların gelir durumu, çocuğun ihtiyaçları ve kararın içeriği süre ve tahsil planını değiştirebileceğinden, dosyanıza özgü bir değerlendirme yaptırmanız yerinde olacaktır.