Velayet uyuşmazlıklarında mahkemenin aradığı ölçüt tarafların birbirine yönelttiği suçlamalar değil, çocuğun üstün yararıdır. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda delil, çoğunlukla belge yığını değil; çocuğun günlük hayatını anlaşılır biçimde ortaya koyan tutarlı bir bütündür.
Çocuğun Üstün Yararını Somutlaştırmak
Soyut ifadeler yerine çocuğun okul devam durumu, sağlık takibi, gündelik bakımını fiilen kimin üstlendiği ve mevcut düzenin ne kadar süredir devam ettiği gösterilmelidir. Küçük yaştaki çocuklarda süreklilik, daha büyük çocuklarda ise idrak yaşına göre alınan beyan öne çıkar. Aile mahkemelerinin 4787 sayılı düzenleme kapsamındaki uzman desteğiyle çalışması, bu değerlendirmenin sosyal inceleme raporuyla yapılmasını sağlar.
Delil Olarak Kabul Görenler ve Riskli Olanlar
- Okul, kreş ve sağlık kuruluşlarından alınan resmî kayıtlar
- Çocukla geçirilen zamanı gösteren düzenli ve tarihli kayıtlar
- Tanık beyanlarının çocuğun günlük düzenine ilişkin olması
- Hukuka aykırı yolla elde edilen ses veya görüntü kayıtlarının hem değerlendirme dışı kalma hem de ayrı sorumluluk doğurma riski
Sosyal İnceleme Sürecini Yönetmek
Uzman görüşmeleri dosyanın yönünü belirleyen aşamadır. Görüşmeye çocuğu hazırlamak adına yönlendirici konuşmalar yapılması, raporda olumsuz biçimde değerlendirilebilir. Beklenen tutum, çocuğun her iki ebeveynle ilişkisini sürdürmesine engel olunmadığının gözlemlenebilmesidir. Kişisel ilişki kararlarına uyulmaması, sonraki taleplerde aleyhe sonuç doğuran en yaygın davranıştır.
Protokol mü, Yargılama mı
Anlaşmalı yürütülen dosyalarda protokol; velayet, kişisel ilişki günleri, tatil ve bayram düzeni, iştirak nafakası ve bunun artış ölçütü ile eğitim ve sağlık giderlerinin paylaşımını içermelidir. Belirsiz bırakılan her başlık, birkaç yıl içinde yeni bir dosyaya dönüşür. Buna karşılık çocuğun güvenliğine ilişkin ciddi bir endişe varsa anlaşma zorlanmamalı, koruyucu tedbirlerle birlikte yargılama sürdürülmelidir. Velayete ilişkin kararların koşulların değişmesi hâlinde yeniden değerlendirilebildiği de unutulmamalıdır.
Hazırlık Adımları
- Çocuğun bir haftalık ve bir aylık rutinini yazılı olarak çıkarın.
- Bu rutini destekleyen resmî kayıtları toplayın.
- Talep ettiğiniz kişisel ilişki düzenini takvim üzerinde somutlaştırın.
- Nafaka kalemlerini gider belgeleriyle eşleştirin.
Aile hukuku dosyalarında her ailenin koşulları farklıdır ve genel şablonlar sonuç vermez. Çocuğunuzun durumuna özgü bir strateji için dosyanızın hukukçu tarafından bütünüyle incelenmesi gerekir.