Boşanma sürecinde çoğu zaman en uzun süren kısım, evlilik birliği içinde edinilen malvarlığının tasfiyesidir. Bu dosyalarda sonucu belirleyen unsur duygusal tartışmalar değil, hangi malın ne zaman ve hangi kaynakla edinildiğini gösteren belge zinciridir. Protokolle anlaşma düşünülüyor olsa bile bu zincirin önceden kurulması, masadaki dengeyi doğrudan etkiler.
Malvarlığı Envanterini Tarihe Bağlamak
TMK bakımından belirleyici olan, malın edinilme tarihidir. Bu nedenle envanter tablosu üç sütunla kurulmalıdır: malın tanımı, edinilme tarihi ve edinimde kullanılan kaynak. Evlilik öncesine ait varlıklar, miras veya bağış yoluyla gelen değerler ile evlilik içinde edinilenler ayrı ayrı gösterilmelidir. Bir malın satılıp yerine başka bir mal alınmışsa, bu dönüşüm zinciri de belgeyle izlenebilir olmalıdır.
Toplanacak Belgeler
- Tapu kayıtları ve taşıt tescil belgeleri, edinme tarihleriyle birlikte
- Konut kredisi sözleşmeleri ve ödeme planları; ödemelerin hangi hesaptan yapıldığını gösteren dekontlar
- Banka hesap hareketleri, vadeli hesap ve yatırım hesabı dökümleri
- Şirket ortaklık payları, sermaye artırımı kararları ve pay devir belgeleri
- Miras veya bağış yoluyla gelen değerlere ilişkin belgeler; bu belgeler kişisel mal iddiasının temelidir
- Bireysel emeklilik ve kıdem tazminatı gibi ödemelere ilişkin kayıtlar
Aile Mahkemesi Usulünün Getirdikleri
4787 sayılı Kanun ile kurulan aile mahkemelerinde yürütülen yargılamada, HMK usulü çerçevesinde delillerin zamanında ve usulüne uygun sunulması gerekir. Üçüncü kişilerdeki kayıtların mahkeme aracılığıyla istenmesi talebi, dilekçe aşamasında hangi kurumdan hangi kaydın isteneceği belirtilerek yapılmalıdır. Genel içerikli delil talepleri zaman kaybına yol açar.
Protokol Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Her mal kalemi tek tek sayılır; tüm haklardan feragat şeklindeki genel ifadelerden kaçınılır.
- Taşınmaz devri içeren düzenlemelerde resmi şekil şartı gözetilir.
- Kredi borcu devam eden varlıklarda borcun kimde kalacağı ve bankaya karşı sorumluluğun nasıl düzenleneceği açıkça yazılır.
- Sonradan ortaya çıkan malvarlığı bakımından nasıl davranılacağı belirlenir.
- Ödeme takvimi ve gecikme halinde uygulanacak sonuç kararlaştırılır.
Anlaşma mı, Yargılama mı
Malvarlığı görünür, kayıtlar erişilebilir ve taraflar arasında iletişim sürüyorsa protokol hem süreyi hem maliyeti düşürür. Buna karşılık varlıkların üçüncü kişiler üzerine geçirildiği veya şirket yapıları üzerinden gizlendiği kuşkusu varsa, kayıtlara mahkeme aracılığıyla erişim sağlamak çoğu zaman tek gerçekçi yoldur. Bu ayrım yapılmadan imzalanan protokoller, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; evlilik tarihi, mal rejimi türü ve edinim kaynakları sonucu değiştirir. Protokol imzalamadan önce envanterin hukuki denetimden geçirilmesi önerilir.