Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok gözden kaçırdığı başlık mal rejiminin tasfiyesidir. Protokolde nafaka ve velayet ayrıntılı yazılırken, edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan alacaklar tek cümleyle geçiştirilebilmektedir. Oysa protokole konulan genel bir feragat ibaresi, hüküm kesinleştikten sonra katılma alacağı talebini fiilen imkânsız hâle getirebilir.
Protokol İmzalanmadan Önce Yapılacak Envanter
- Evlilik tarihinden sonra edinilen taşınmazlar, araçlar, şirket payları ve bireysel emeklilik birikimleri listelenir.
- Her kalem için kişisel mal mı edinilmiş mal mı olduğu belirlenir; miras veya bağış yoluyla gelenler ayrı gösterilir.
- Bir malın alımında hem kişisel hem edinilmiş mal kullanılmışsa katkı oranları hesaplanır.
- Kredi ile alınan kalemlerde kalan borç bakiyesi ve ödeme kaynağı belgelenir.
- Değer artışı bulunan mallar için değer artış payı ayrıca değerlendirilir.
Feragat Cümlesinin Kapsamı
- Boşanmanın malî sonuçlarına ilişkin feragat ile mal rejiminden doğan alacaklara ilişkin feragat aynı şey değildir; ikisi ayrı ayrı yazılmalıdır.
- Feragat edilen hakkın karşılığında ne alındığı protokolde gösterilmezse, denge iddiası sonradan ispatlanamaz.
- Henüz doğmamış veya bilinmeyen bir alacaktan feragat edildiği iddiası ileride tartışma yaratır; bilinen kalemler açıkça sayılmalıdır.
Süre Riski: Kesinleşme Anı
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır; ancak tasfiye talebine ilişkin zamanaşımı boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar. Bu iki tarihin karıştırılması, hak kaybının en sık nedenidir. Ayrıca kesinleşmenin ne zaman gerçekleştiği, kanun yolu süresinin geçmesine bağlıdır; taraflar feragat dilekçesi vererek kesinleşmeyi öne çekebilir. Tasfiye talebinin boşanma davasıyla birlikte mi ayrı dava olarak mı ileri sürüleceği de baştan kararlaştırılmalıdır.
Protokolün İcra Edilebilirliği
Protokolde yer alan taşınmaz devri, para ödemesi veya araç tescili gibi edimlerin infazı için ifa tarihinin, ödeme şeklinin ve gecikme hâlinde uygulanacak sonucun yazılması gerekir. Hâkim protokolü uygun bulmazsa değişiklik önerebileceğinden, tarafların hangi maddede esneyebileceğini önceden belirlemesi süreci hızlandırır. Çocuk bulunan dosyalarda malî düzenlemenin velayet ve kişisel ilişki başlıklarıyla çelişmemesi de aranır.
Yukarıdaki başlıklar genel bir kontrol çerçevesi sunar. Evlilik süresi, malvarlığının yapısı ve tarafların katkıları sonucu belirgin biçimde değiştirir; protokolü imzalamadan önce metni bir hukukçuya okutmanız sonradan telafisi güç kayıpları önler.