Anlaşmalı boşanmada tarafların en hızlı geçtiği bölüm çoğu zaman en çok sorun çıkaran bölüm oluyor: velayet ve kişisel ilişki düzenine ilişkin protokol maddeleri. Belirsiz yazılmış bir madde, boşanma kararı kesinleştikten sonra icra edilemez hâle gelir ve tarafları yeni davalara sürükler. Bu rehber TMK ve HMK çerçevesinde protokol metnini önceden denetlemeye yarayan bir liste sunar.
Protokolde Ölçülebilir Yazılması Gereken Maddeler
- Kişisel ilişkinin hangi gün, hangi saatte başlayıp biteceği; teslim ve iade yerinin açıkça belirtilmesi.
- Dinî ve resmî bayramlar ile yaz tatiline ilişkin düzenin ayrı ayrı yazılması.
- Nafakanın tutarı, ödeme günü ve artış esasının belirli bir ölçüte bağlanması.
- Eğitim, sağlık ve yurt dışı seyahat gibi konularda kararın nasıl alınacağı.
- Tarafların adres veya iletişim bilgisi değişikliğini bildirme yükümlülüğü.
Çocuğun Üstün Yararı Nasıl Gösterilir
Velayet düzenlemesinde belirleyici ölçüt tarafların anlaşması değil, çocuğun üstün yararıdır. Hâkim, tarafların üzerinde uzlaştığı bir protokolü dahi çocuk yararına aykırı bulursa değiştirilmesini isteyebilir. Bu nedenle protokol hazırlanırken çocuğun okul düzeni, sağlık durumu, kardeş ilişkisi ve mevcut yaşam çevresi somut biçimde gerekçelendirilmelidir. Aile mahkemelerinin kuruluş ve görev düzenini belirleyen 4787 sayılı Kanun kapsamında görevlendirilen uzmanlardan alınacak görüş de bu değerlendirmenin parçasıdır.
Süre ve Usul Riskinin Toplandığı Noktalar
- Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada bizzat hazır bulunmaması nedeniyle sürecin uzaması.
- Kararın kesinleşmesi beklenmeden nüfus ve tapu işlemlerine girişilmesi.
- Kişisel ilişkiye uyulmaması hâlinde başvurulacak yolun süresinde kullanılmaması.
- Nafaka alacağının zamanaşımına uğrayabileceğinin göz ardı edilmesi.
- Çocuğun yurt dışına çıkarılmasına ilişkin iznin protokolde düzenlenmemiş olması.
Koşullar Değiştiğinde Ne Yapılır
Velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değiştiğinde yeniden düzenlenmesi istenebilir. Ancak bu talep, geçmişe dönük olarak protokole uyulmamasını mazur göstermez. Uygulamada en sağlıklı yol, değişikliği fiilen uygulamaya başlamadan önce mahkemeden karar almak, bu arada mevcut düzene uymayı sürdürmektir.
İhtilaf Kayıtlarını Tutmak
Teslim ve iade saatlerine ilişkin yazışmalar, okul devam kayıtları ve sağlık raporları ileride açılacak bir değişiklik davasında en güçlü delillerdir. Bu kayıtların düzenli tutulması, karşılıklı suçlamaların ötesine geçen somut bir tablo oluşturur.
Aktarılanlar genel bilgi niteliğindedir. Çocuğun yaşı, tarafların yaşadığı yer ve mevcut düzenin işleyişi sonucu doğrudan etkilediğinden, protokolü imzalamadan önce bir hukukçuya inceletmeniz uygun olacaktır.