Boşanma davası bittiğinde tarafların çoğu sürecin sona erdiğini düşünür; oysa edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi ayrı bir davadır ve büyük ölçüde belgeye dayanır. Bu davada sonucu belirleyen şey iddianın gücü değil, evlilik dönemine ait kayıtların hâlâ elde edilebilir olmasıdır.
Ayrı Dava, Ayrı Takvim
Katılma alacağı talebi, boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi ayrı da açılabilir. Ayrı açıldığında dava, boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenerek görülür. TMK, mal rejiminin sona erme anını boşanma davasının açıldığı tarihe bağlar; bu nedenle hangi malın rejime dahil olduğu, dava tarihine göre belirlenir. Dava tarihinden sonra edinilen malların tasfiyeye dahil edilmesini istemek, hesabı baştan sakatlar.
Görev ve Yetki
- Uyuşmazlık aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar.
- Yetki bakımından TMK, mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar için ayrı bir düzenleme getirir; boşanmaya karar veren mahkemenin yeri belirleyici olabilir.
- Taşınmaz tasfiyeye konu olsa dahi, dava kişisel nitelikte bir alacak davası olduğundan taşınmazın bulunduğu yer kendiliğinden yetkili hâle gelmez.
Delil Neden Erken Toplanmalı?
Banka hesap hareketleri, kredi ödeme planları, araç ve şirket pay kayıtları kurumların saklama süreleri dolduğunda erişilemez hâle gelir. Evlilik on yılı aşmışsa, evliliğin ilk dönemine ait kayıtların hiç bulunamaması olağandır. Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte bankalara, tapu ve trafik müdürlüklerine, SGK'ya ve ilgili şirketlere müzekkere yazılması talep edilmelidir. Beklemek, kişisel mal savunmasını çürütecek belgenin tamamen kaybolması anlamına gelir.
Kişisel Mal – Edinilmiş Mal Ayrımı
- Miras veya bağış yoluyla gelen değerlerin belgeyle kişisel mal olarak ayrılması.
- Kişisel maldan yapılan katkının, satış bedelinin akışı üzerinden izlenmesi.
- Kredi ile alınan taşınmazda, evlilik içinde ve dışında ödenen taksitlerin ayrıştırılması.
- Değer artış payı ile katılma alacağının ayrı talep kalemleri olarak kurulması.
- Tasfiye tarihindeki sürüm değerinin tespiti için bilirkişi istenmesi.
HMK Çerçevesinde İspat Yükü
Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür; ispat edilemeyen mallar bakımından edinilmiş mal karinesi işler. Bu karine, delil toplama gayretini doğrudan sonuca çeviren en pratik kuraldır.
Metin genel bilgilendirme amaçlıdır; evlilik tarihi, rejim seçimi ve malvarlığının yapısı hesabı bütünüyle değiştirir. Boşanma dosyanız devam ederken belgeleri toplamaya başlamanız ve bir hukukçuyla hesap taslağı çıkarmanız, ilerideki delil kaybını önler.