Nafaka talepleri, boşanma davası içinde ileri sürüldüğünde başka, boşanmadan sonra bağımsız dava olarak açıldığında başka bir usule tabidir. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile aile mahkemelerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde görev, yetki ve süre ilişkisini ele alır.
Önce Nafakanın Türünü Belirleyin
Usul tartışmasının tamamı, talebin hangi nafaka türüne dayandığına bağlıdır. Yargılama sırasında istenen tedbir nafakası, çocuk için istenen iştirak nafakası, boşanma sonrası eşe ödenen yoksulluk nafakası ve altsoy ile üstsoy arasındaki yardım nafakası birbirinden ayrı hukuki temellere oturur. Aynı dilekçede talep edilmeleri mümkündür, ancak süre ve yetki analizi her biri için ayrı yapılmalıdır.
Görev: Aile Mahkemesi
Nafaka uyuşmazlıkları kural olarak aile mahkemesinin görev alanındadır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Görevsiz mahkemede açılan dava reddedilmez, ancak dosyanın gönderilmesi için talep süresinin kaçırılması davanın açılmamış sayılması sonucunu doğurabilir; bu nedenle görevsizlik kararı sonrası takvim yeniden kurulmalıdır.
Yetki: Davanın Zamanı Yetkiyi Değiştirir
Boşanma davasıyla birlikte istenen nafakada yetki, boşanma davasının yetki kuralına bağlıdır. Boşanma kararı kesinleştikten sonra açılacak nafaka davalarında ise kanun, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılarak korunmaya muhtaç tarafa kolaylık sağlar. Yardım nafakasında ise davalının yerleşim yeri esas alınır. Bu üç ayrımın karıştırılması, yetki itirazıyla aylarca zaman kaybedilmesine yol açar.
- Boşanma sürecinde: boşanma davasının yetkili mahkemesi
- Boşanma sonrası artırım veya kaldırma: nafaka alacaklısının yerleşim yeri
- Yardım nafakası: davalının yerleşim yeri
Süre Sorunu Nerede Doğuyor
Nafaka davalarında tek bir dava açma süresi yoktur; asıl risk, geriye dönük taleplerde ve değişiklik davalarında ortaya çıkar. Nafakanın artırılması veya kaldırılması talepleri, dayanılan olgunun gerçekleştiği tarihe göre değerlendirilir ve geç açılan davada geçmişe yönelik talepler sınırlı kalır. Ödenmeyen birikmiş nafaka için icra takibinde ise zamanaşımı ayrı bir başlık olarak izlenmelidir.
- Talep edilen nafaka türü ve hukuki dayanağı yazılır.
- Boşanma kararının kesinleşme tarihi tespit edilir.
- Yetki kuralı bu tarihe göre seçilir.
- Değişiklik talebine dayanak olgunun tarihi belgelenir.
- Birikmiş alacak için ayrı bir takip ve zamanaşımı takvimi kurulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tarafların yerleşim yerleri, çocuğun durumu ve gelir değişikliğinin niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, dava açmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi zaman ve hak kaybını önler.