Anlaşmalı boşanma protokolü imzalanırken çoğu kişi "her şeyi hallettik" düşüncesindedir. Oysa mal-rejimi tasfiyesi, protokol metninde açıkça düzenlenmediği sürece kendiliğinden sona ermez. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde, aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanunun çizdiği görev düzeni içinde protokol sonrası itiraz adımlarını ele alıyor.
Protokol Mal Rejimini Ne Ölçüde Kapatır
Boşanma protokolünde yalnızca nafaka ve velayet düzenlenmiş, mal rejimine ilişkin karşılıklı feragat açıkça yazılmamışsa, tasfiye talebi ayrı bir dava konusudur. Buna karşılık protokolde "birbirimizden hiçbir talebimiz yoktur" gibi genel bir ifade varsa, bu ifadenin mal rejimi alacaklarını kapsayıp kapsamadığı tartışma yaratır. İtiraz stratejisi, bu cümlenin kapsamının yorumlanması üzerine kurulur.
Talebi Zamana Karşı Korumak
Mal rejiminden kaynaklanan alacaklar, boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte işlemeye başlayan bir süreye tabidir. Uygulamada en sık görülen kayıp, tarafın boşanmanın kesinleşme tarihini değil, duruşma tarihini esas alarak beklemesidir. Bu iki tarih arasındaki fark bazen aylarla ölçülür ve tam da bu aralıkta hak düşer. Dosya açılırken yapılacak ilk işlem, kesinleşme şerhli kararın temin edilmesidir.
Tasfiye Dosyasının Belge Listesi
- Evlilik tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarihi gösteren belgeler
- Edinilen taşınmazların tapu kayıtları ve edinme tarihleri
- Araç, banka hesabı, birikim ve şirket payı dökümleri
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinim belgesi
- Kredi ödemelerinin hangi eşin hesabından yapıldığını gösteren kayıtlar
- Değer artışına konu katkının belgesi
Katkı ile Katılma Alacağının Ayrılması
Talep kalemleri birbirine karıştırıldığında dosya, esasa girilmeden şekil yönünden zayıflar. Değer artış payı ile katılma alacağı farklı hukuki temellere dayanır ve ispat yükü farklı yerdedir. Dilekçede her kalemin ayrı başlık altında, dayandığı malvarlığı kalemi gösterilerek talep edilmesi, sonraki aşamada yapılacak hesaplamayı da kolaylaştırır.
Protokolün Geçerliliğine Yönelik İtiraz
Protokolün iradeyi sakatlayan bir durumda imzalandığı ileri sürülüyorsa, bu iddianın somut olgularla desteklenmesi gerekir: imza anındaki koşullar, tarafın malvarlığı hakkında yanıltılmış olması, metnin okunmadan imzalatıldığına ilişkin tanık beyanları. Soyut bir "baskı altında imzaladım" ifadesi, tek başına yeterli görülmez.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Mal rejimi dosyaları, evlilik tarihine ve malvarlığının edinim sırasına göre bütünüyle farklı sonuçlar doğurabildiğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız yararınıza olacaktır.