Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman anlatılan olaylar değil, o olayların nasıl ispatlandığıdır. Buna karşılık delil toplama telaşıyla atılan bazı adımlar, hem dosyada işe yaramaz hem de kendi aleyhine yeni bir sorumluluk doğurabilir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, delil planı kurulurken gözden geçirilmesi gereken noktalar aşağıda toplanmıştır.
Delilin Hukuka Uygunluğu Neden Önce Gelir?
Hukuka aykırı yolla elde edilen delil, içeriği ne kadar çarpıcı olursa olsun hükme esas alınamaz. Eşin telefonuna izinsiz erişmek, konuşmalarını gizlice dinlemek ya da özel alanına yerleştirilen cihazlarla kayıt almak, dosyaya katkı sağlamadığı gibi ayrı bir soruşturmanın konusu haline gelebilir. Buna karşılık kişinin kendisinin taraf olduğu bir konuşmayı, ani gelişen ve başka türlü ispatlanması mümkün olmayan bir durumda kayda alması farklı değerlendirilir. Bu ayrım incedir ve peşin kabuller yerine olay bazında değerlendirme gerektirir.
Delil Türleri ve Gerçek İspat Güçleri
- Tanık: olayı doğrudan gören kişilerin beyanı ile duyuma dayalı anlatım aynı ağırlıkta değildir
- Yazışma kayıtları: tarafı olduğunuz mesajlaşmalar, bütünlüğü bozulmadan sunulduğunda değer taşır
- Resmi kayıtlar: darp raporu, kolluk tutanağı ve koruma kararı dosyaları güçlü dayanak oluşturur
- Mali belgeler: nafaka ve tazminat taleplerinde gelir ve harcama kayıtları belirleyicidir
- Sosyal medya paylaşımları: tek başına yeterli olmasa da diğer delilleri destekler
Affedilen ve Hoşgörüyle Karşılanan Olaylar
Boşanma sebebi olarak ileri sürülen bir olay affedilmişse ya da hoşgörüyle karşılandığı davranışlarla ortaya konmuşsa, artık dava sebebi yapılamaz. Ayrıca zina ve hayata kast gibi özel sebeplerde, öğrenme anından itibaren işleyen hak düşürücü süreler bulunur. Bu nedenle olay listesi hazırlanırken yalnızca ne olduğu değil, sonrasında tarafların nasıl davrandığı da not edilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Dava Arasındaki Karar
Tarafların mali sonuçlar ve çocukla ilgili düzenlemeler üzerinde uzlaşabildiği hallerde anlaşmalı yol, süreci kısaltır ve delil tartışmasını gereksiz kılar. Ancak protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka ve mal rejimi tasfiyesi eksik düzenlenirse, kapanan dosya kısa sürede yeni davalarla geri döner. Uzlaşma tercih edilecekse protokol metninin her başlığı ölçülebilir biçimde yazılmalıdır.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Olayların tarih sırasıyla ve tanık bilgisiyle birlikte listelenmesi
- Her delil için elde ediliş biçiminin sorgulanması
- Mali durumu gösteren belgelerin güncel olarak toplanması
- Çocuğun düzenine ilişkin taleplerin somut olarak belirlenmesi
- Protokol imzalanacaksa tüm başlıkların eksiksiz düzenlenmesi
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Aile hukuku dosyalarında her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, delil planınızı bir hukukçuyla birlikte oluşturmanız önerilir.