Boşanma dosyalarında iki ayrı hazırlık vardır: anlaşma ihtimaline yönelik protokol çalışması ve anlaşmanın bozulması ihtimaline yönelik delil çalışması. Bu ikisi aynı anda yürütülmediğinde, protokol imzalanmadığı takdirde taraf hazırlıksız yakalanır. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun ekseninde bu ikili hazırlık aşağıda ele alınmaktadır.
Protokolün eksiksiz sayılması için gereken başlıklar
- Velayet, kişisel ilişki günleri ve tatil dönemlerinin somut takvimi.
- İştirak nafakası tutarı ve yıllık artış ölçütü.
- Yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talepleri hakkında açık irade.
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin kalemler ve devri kararlaştırılan malvarlığı.
- Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin kimde kalacağı.
Bir kalemin hiç yazılmaması ile açıkça talep edilmediğinin yazılması farklı sonuçlar doğurur. Boşluk bırakılan konular, ileride ayrı bir davanın konusu haline gelir.
Hâkimin denetiminden geçmeyen protokol yürürlük kazanmaz
Anlaşmalı boşanmada protokol tek başına yeterli değildir; tarafların iradesi duruşmada bizzat açıklanır ve çocuklara ilişkin düzenlemeler mahkemenin denetimine tabidir. Çocuğun yararına aykırı görülen kişisel ilişki ya da nafaka düzenlemesi, taraflar hemfikir olsa dahi değiştirilebilir. Bu nedenle protokol yazılırken çocuğa ilişkin başlıklar, gerçekten uygulanabilir bir günlük düzene göre kurgulanmalıdır.
Kusur delillerini toplarken sınır
Anlaşma bozulur ve dosya çekişmeliye dönerse kusur ispatı öne çıkar. Ancak her delil kullanılamaz. Diğer eşin izni olmadan cihazına erişilerek elde edilen kayıtlar, ortak yaşam alanı dışında gerçekleştirilen izleme ve üçüncü kişilerin özel yazışmaları, hem ispat değeri hem de doğurduğu ayrı sorumluluk bakımından risklidir. Buna karşılık tarafın kendisine gönderilen mesajlar, ortak yaşama ilişkin belgeler, tanık beyanları ve resmî kayıtlar güvenli zemindedir.
Ekonomik taleplerin belgeye bağlanması
Tazminat ve nafaka değerlendirmesinde tarafların ekonomik durumu esas alınır. Gelir belgeleri, tapu ve araç kayıtları, banka hesap özetleri, kredi borçları ve düzenli giderlere ilişkin kayıtlar birlikte sunulduğunda talep ölçülebilir hale gelir. Mal rejimi tasfiyesinde ise edinim tarihleri ile ödeme kaynağının eşleştirilmesi belirleyicidir.
Karar anı: imzalamak mı, yargılamayı sürdürmek mi
Anlaşma hızlı sonuç ve öngörülebilirlik sağlar; çekişmeli süreç ise ispat edilebildiği ölçüde daha geniş talep imkânı sunar. Tercihi yaparken elinizdeki delilin gücünü, sürecin uzunluğunu ve çocuğun bu süreçten etkilenme ihtimalini birlikte değerlendirmek gerekir. Duruşma günü değiştirilen protokoller, hazırlığı olmayan taraf için en zor senaryodur.
Aile hukukunda her dosya kendi geçmişini taşır ve genel açıklamalar somut değerlendirmenin yerine geçmez. Protokolü imzalamadan önce metnin hukuki sonuçlarını bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önerilir.