Anlaşmalı boşanmanın hızlı görünen yüzü, protokolün eksik hazırlandığı dosyalarda kısa sürede tersine döner. Hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir; özellikle çocuğun menfaatine ilişkin düzenlemelerde değişiklik isteyebilir. Aşağıda protokolün hangi başlıkları içermesi gerektiği, duruşmada karşılaşılabilecek durumlar ve karara karşı yapılabilecekler ele alınmaktadır.
Protokolde Boş Bırakılmaması Gereken Başlıklar
Velayet, kişisel ilişki takvimi, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi ve yargılama giderleri ayrı ayrı düzenlenmelidir. "Tarafların birbirinden başkaca talebi yoktur" ifadesi tek başına yeterli değildir; hangi talepten feragat edildiği açıkça yazılmazsa, sonradan açılacak davalarda tartışma çıkar. Mal rejimi tasfiyesine ilişkin sessizlik, en sık ikinci dava sebebidir.
Çocuğa İlişkin Düzenlemelerin Denetimi
Türk Medeni Kanunu, çocuğa ilişkin konularda tarafların iradesini sınırlar; belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Kişisel ilişki takviminin belirsiz yazılması (örneğin "uygun zamanlarda" gibi ifadeler), ilerleyen dönemde icra takibine konu olamayacak kadar muğlak kalır. Tatil dönemleri, özel günler ve şehir dışı düzenlemeleri somut biçimde yazılmalıdır. Nafaka miktarının artış yöntemi de belirlenmezse, her yıl yeni bir uyuşmazlık doğar.
Duruşmada Beyan ve Aile Mahkemesinin Rolü
4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemeleri önünde tarafların bizzat hazır bulunması ve iradelerini serbestçe açıklaması aranır. Bir tarafın protokolü tam olarak benimsemediği izlenimi doğduğunda dosya çekişmeli yargılamaya dönüşebilir. Bu nedenle duruşma öncesinde protokolün tüm maddeleri taraflarca ayrı ayrı gözden geçirilmelidir.
Hâkim Protokolü Onaylamazsa Ne Olur
Uygun bulunmayan düzenlemeler için değişiklik önerilebilir; taraflar kabul ederse dosya anlaşmalı olarak sonuçlanır. Kabul edilmezse dava çekişmeli yürür ve bu kez kusur, delil ve tanık aşamaları gündeme gelir. Bu geçiş ihtimaline karşı, anlaşmalı dosya açılırken de temel delillerin hazır tutulması yerinde olur; aksi hâlde çekişmeli aşamaya hazırlıksız girilir.
Karar Sonrası: İstinaf, Feragat ve Kesinleşme
Anlaşmalı boşanma kararında tarafların istinaf yoluna başvurmaktan feragat etmesi kesinleşmeyi hızlandırır. Ancak protokolün bir kısmına itiraz edilmek isteniyorsa, sadece o bölüme yönelik başvurunun mümkün olup olmadığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde değerlendirilmelidir. Kesinleşme sonrası nüfus tesciline kadar geçen aşama takip edilmeli; nafaka ve tazminat kalemlerinin tahsili için gereken adımlar ayrıca planlanmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Protokolde yer almayan her konu ileride ayrı bir dava anlamına gelebildiğinden, imzadan önce metnin aile hukuku alanında çalışan bir avukatla madde madde gözden geçirilmesi önerilir.