Boşanmanın mali sonuçları içinde en teknik başlık, mal rejiminin tasfiyesidir. Uyuşmazlık genellikle malın kimin adına kayıtlı olduğunda değil, edinimin hangi kaynaktan finanse edildiğinde düğümlenir. Bu rehber TMK ve HMK ekseninde katkı, katılma ve değer artış paylarının ispatına odaklanır.
Önce Rejimin ve Tarihlerin Tespiti
Hesabın kurulabilmesi için üç tarih netleştirilmelidir: evlenme tarihi, mal rejiminin sona erdiği tarih ve tasfiye anındaki değerin belirlendiği tarih. Taraflar arasında sözleşmeyle kabul edilmiş bir rejim yoksa yasal rejim uygulanır; ancak evlilik tarihi 2002 öncesine uzanıyorsa o döneme ilişkin ayrı bir değerlendirme gerekir. Bu ayrım yapılmadan toplanan deliller çoğu kez ilgisiz kalır.
Kaynak İspatının Belgeleri
- Tapu ve trafik kayıtları ile satış bedeline ilişkin resmi senetler
- Konut kredisi sözleşmesi, ödeme planı ve taksitlerin hangi hesaptan ödendiğini gösteren dökümler
- Miras veya bağış yoluyla gelen değerlere ilişkin belgeler; kişisel malın yerine geçen değerin izlenebilmesi
- Maaş bordroları, serbest meslek kazanç kayıtları ve şirket ortaklık payı değerlemeleri
- Ziynet eşyasına ilişkin düğün görüntüleri, satın alma faturaları ve tanık beyanları
Talep Kalemlerini Ayırmak
Katılma alacağı, değer artış payı ve kişisel malın iadesi birbirinden farklı hukuki temellere dayanır ve farklı hesaplara tabidir. Dilekçede bu kalemlerin karıştırılması, bilirkişi raporunun eksik kurulmasına yol açar. Ayrıca talebin belirsiz alacak davası olarak mı yoksa kısmi dava olarak mı açıldığı, faiz başlangıcı ve harç bakımından sonuç doğurur; bu tercih bilinçli yapılmalıdır.
Usule Aykırı İşlem Riskleri
- Tasfiye talebinin boşanma davası içinde ayrıca açıklanmaması ve bekletici mesele ilişkisinin kurulmaması
- Üçüncü kişiye devredilen malvarlığı için gerekli tedbirin istenmemesi
- Banka ve tapu kayıtlarının celbi talebinin hesap numarası ve dönem belirtilmeden yazılması
- Değer tespitinde tasfiye anı yerine satın alma bedelinin esas alınması
- Ziynet talebinin, iade imkânsızlığı hâlinde bedele dönüşeceğinin dilekçede belirtilmemesi
Rapor Aşamasında Denetim
Bilirkişi raporu geldiğinde her mal için ayrı bir kontrol yapılmalıdır: edinim tarihi doğru mu, kişisel mal ayrımı gözetilmiş mi, kredi ödemelerinin oranı doğru dağıtılmış mı, denkleştirme hesabı kurulmuş mu? İtirazlar bu başlıklar altında somutlaştırıldığında ek rapor talebi güçlenir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Evlilik süresi, edinim tarihleri ve mal varlığının yapısı sonucu belirgin biçimde değiştirdiğinden, tasfiye talebinin hesabı için hukuki destek alınmalıdır.