Ayrılık veya boşanma sürecinde çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesi, çoğu zaman esas kararı beklemeye tahammülü olmayan bir konudur. Bu nedenle yargılamanın başında istenen geçici tedbirler, dosyanın en belirleyici aşamalarından birini oluşturur. Tedbir aşamasında beklenen ispat ölçüsü ile esas hükümdeki ispat ölçüsü aynı değildir; bu farkı bilmek, talebin nasıl kurulacağını da belirler.
Tedbir Aşamasında Beklenen İspat Ölçüsü
Geçici hukuki korumada mahkemeden istenen, iddianın kesin biçimde kanıtlanması değil, haklılığın yaklaşık olarak ortaya konulmasıdır. Buna karşılık yaklaşık ispat, dayanaksız beyan anlamına gelmez. Talep dilekçesinde çocuğun günlük düzeni, hangi tarihlerden beri görüşmenin aksadığı ve talep edilen düzenin çocuğun okul ve sağlık takvimiyle nasıl uyumlu olduğu somut biçimde anlatılmalı, her iddia bir belgeye bağlanmalıdır.
Çocuğun Üstün Yararını Gösteren Deliller
- Okul devam kayıtları, ders programı ve öğretmen görüşmelerine ilişkin belgeler
- Sağlık raporları, düzenli tedavi ya da kontrol takvimi
- Görüşmenin engellendiğini gösteren yazışmalar, tarihli mesaj kayıtları veya tutanaklar
- Tarafların çalışma saatlerini ve fiilî bakım imkânını gösteren belgeler
- Varsa daha önce verilmiş tedbir kararları ve bunların uygulanma geçmişi
Delillerin çocuğu tartışmanın nesnesi hâline getirmeyecek biçimde sunulması, hem hukuki hem de fiilî olarak önemlidir.
Uzman İncelemesine Hazırlık
Aile mahkemelerinde pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacıdan görüş alınması yaygındır. Uzman görüşmesi öncesinde tarafın yapması gereken, çocuğu yönlendirmek değil, incelemenin gerçekçi bir tabloya dayanmasını sağlayacak bilgileri dosyaya koymaktır. Çocuğun yaşadığı ortamın fiziki koşulları, bakımı fiilen kimin üstlendiği ve mevcut düzenin ne zamandır sürdüğü bu bilgilerin başında gelir. Uzman raporuna itiraz edilecekse, rapordaki hangi tespitin hangi belgeyle çeliştiği tek tek gösterilmelidir.
Kararın Uygulanmaması ve Usul Hataları
Tedbir kararı alındıktan sonra karşılaşılan sorunların büyük bölümü, kararın uygulanabilir yazılmamasından kaynaklanır. Teslim ve iade saatlerinin, yerin ve tatil dönemlerinin belirsiz bırakıldığı bir karar, uygulamada yeni uyuşmazlık üretir. Bu nedenle talep, ölçülebilir biçimde formüle edilmelidir. Karara uyulmaması hâlinde icra yoluyla yerine getirme ve buna bağlı yaptırım süreçleri gündeme gelir; bu süreçlerde teslim yerine gidildiğini gösteren tutanakların düzenli tutulması belirleyicidir. Ayrıca tedbir kararına karşı itirazın süresi ve mercii gözden kaçırıldığında, geçici düzenleme uzun süre değişmeden kalabilir.
Bu açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yeri ve mevcut fiilî düzen sonucu değiştirdiğinden, talebin şekillendirilmesinde bireysel hukuki destek almanız faydalı olacaktır.