Boşanma davası sonuçlansa bile mal paylaşımı çoğu zaman ayrı ve daha uzun bir yargılamayı gerektirir. Bu süreçte belirleyici olan duygusal iddialar değil, hangi malın hangi kaynakla edinildiğini gösteren belgelerdir. Aşağıdaki adımlar TMK'nın mal rejimi hükümleri, HMK'nın ispat kuralları ve 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi uygulaması çerçevesinde ele alınmıştır.
Hangi Mal Hangi Gruba Giriyor?
Yasal mal rejiminde her mal aynı sonuca tabi değildir. Evlilik içinde emekle elde edilen kazanç ve bunun yerine geçen değerler ile kişisel malların gelirleri farklı gruplara girer; miras yoluyla veya karşılıksız kazandırma ile edinilen mallar ise kural olarak kişisel mal sayılır. Tasfiye hesabı bu ayrım üzerine kurulur. Dolayısıyla ilk çalışma, mal listesi çıkarmak değil, her mal için edinme tarihini ve ödeme kaynağını gösteren belgeyi eşleştirmektir.
Kurumlardan Bilgi İsteme Sırası
- Tapu müdürlüğünden evlilik tarihinden sonraki tüm devir kayıtlarının istenmesi
- Bankalardan hesap açılış tarihleri, hesap hareketleri ve kredi dosyalarının talebi
- Trafik tescil, sicil ve ticaret sicili kayıtlarının taranması
- Sosyal güvenlik kayıtlarından çalışma ve kazanç dönemlerinin belirlenmesi
- Kredi ile alınan taşınmazlarda taksit ödemelerinin hangi hesaptan yapıldığının gösterilmesi
Hesabı Değiştiren Ayrıntılar
- Kişisel mal satılarak alınan yeni malda değer artışının izlenmesi
- Evlilik öncesi peşinatın ödenip ödenmediği
- Bir eşin diğerinin malına yaptığı katkının belgelenmesi
- Tasfiye anındaki değerin esas alınacak olması nedeniyle güncel değer tespiti ihtiyacı
- Boşanmadan kısa süre önce yapılan devirlerin ayrıca değerlendirilmesi
Protokol mü, Tasfiye Davası mı?
Taraflar anlaşarak paylaşımı bir protokolle düzenleyebilir. Ancak protokolün kapsamı dar tutulduğunda, sonradan ortaya çıkan bir mal veya alacak yönünden uyuşmazlık yeniden doğar. Anlaşma yolu tercih edilecekse protokolde hangi malların paylaşıma dâhil olduğu, hangi taleplerden feragat edildiği ve devir işlemlerinin ne zaman yapılacağı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır. Buna karşılık karşı tarafın mal varlığı hakkında bilgi paylaşmadığı, devir riskinin bulunduğu dosyalarda tasfiye davası açmak ve gerektiğinde tedbir talep etmek daha korunaklı bir yoldur.
Zamanlamaya İlişkin Not
Katılma alacağı talebi kural olarak boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlıdır; ancak delil toplama çalışması bu tarihi beklemek zorunda değildir. Aksine, boşanma yargılaması sürerken derlenen banka ve tapu kayıtları, tasfiye aşamasında dosyanın en güçlü dayanağı hâline gelir.
Her evliliğin mali geçmişi kendine özgüdür ve tek bir hesap modeli tüm dosyalara uymaz. Belge derleme planının, dosyanın kendi koşullarına göre bir hukukçu ile birlikte kurulması yerinde olacaktır.