Mal rejimi tasfiyesi, boşanma dosyasının duygusal tarafından ayrılıp tamamen belge üzerinden yürüyen bir hesap işidir. Bu rehber TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde delil toplama planını ve tebligat gecikmesinin takvimi nasıl bozduğunu ele alır.
Önce Sınıflandırma: Edinilmiş mi, Kişisel mi?
Yasal mal rejiminde kural, edinilmiş malların paylaşımıdır. Çalışma karşılığı elde edilen gelirler, sosyal güvenlik ödemeleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu gruptadır. Buna karşılık evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras yoluyla veya karşılıksız kazandırmayla edinilenler ile kişisel kullanım eşyası kişisel mal sayılır. Her taşınmaz, araç ve banka hesabı için bu ayrım tek tek yapılmalı; bir malın kişisel mal olduğu iddia ediliyorsa bunu ileri süren taraf ispatla yükümlü olduğundan belge baştan hazırlanmalıdır.
Belge Zinciri Nereden Toplanır?
- Tapu müdürlüğünden taşınmazların ediniminden itibaren tüm işlem dosyası
- Bankalardan hesap ekstreleri, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları
- Trafik tescil kayıtları ve araç devir belgeleri
- Şirket ortaklığı varsa pay defteri, sermaye artırım kayıtları ve mali tablolar
- Ziynet eşyasına ilişkin düğün görüntüleri, satın alma faturaları ve tanık beyanları
Kredi ile alınan taşınmazlarda peşinatın kaynağı ile taksitlerin hangi dönemde ve hangi gelirle ödendiği ayrı ayrı gösterilmelidir; hesap büyük ölçüde bu ayrıntı üzerine kurulur.
Katkı, Değer Artış ve Katılma Alacağı
Üç talep sık sık birbirinin yerine kullanılır ancak koşulları farklıdır. Katılma alacağı, rejimin tasfiyesinde artık değer üzerinden doğan yasal paydır. Değer artış payı, eşin diğerinin malının edinilmesine veya iyileştirilmesine karşılıksız katkısı bulunduğunda gündeme gelir. Önceki dönemlere ilişkin katkı payı talepleri ise farklı bir rejim döneminin kurallarına tabidir. Dilekçede talepler kademeli kurulduğunda, nitelendirme farklılığı nedeniyle dosyanın tümüyle reddedilmesi önlenir.
Zamanlama: Boşanmayla İlişkisi
Mahkemece boşanmaya karar verilmesi hâlinde mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Tasfiye davası açılabilse de karara bağlanması boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlıdır. Bu nedenle iki dosyanın takvimi birlikte izlenmelidir. Tebligatın eski adrese yapılması, kesinleşme şerhinin gecikmesi ya da dosyanın bekletici mesele nedeniyle uzun süre işlemsiz kalması hak kaybına değil ama ciddi zaman kaybına yol açar; ara kararların takibi bu yüzden ihmal edilmemelidir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Evlilik tarihi, uygulanacak rejim ve malvarlığının yapısı hesabı tümüyle değiştirebileceğinden somut dosyanız için hukuki destek almanız önerilir.