Boşanma sürecinde anlaşma protokolü hazırlanırken en çok ihmal edilen bölüm mal rejimi tasfiyesidir. Nafaka ve velayet konusunda ayrıntılı yazılan metinlerde malvarlığı çoğu kez tek cümleyle geçiştirilir; bu da yıllar sonra ayrı bir alacak davası olarak geri döner. Bu rehber, TMK çerçevesinde tasfiyeye ilişkin protokol maddelerinin nasıl kurulacağını ve tebligattaki gecikmelerin kesinleşme takvimini nasıl bozduğunu ele alır.
Protokolden Önce Malvarlığı Envanteri
Protokol yazımına, tarafların evlilik boyunca edindiği değerlerin listelenmesiyle başlanmalıdır. Envanterde her kalem için edinme tarihi, edinmede kullanılan kaynak ve kalemin bugünkü durumu gösterilir. Kişisel mal olduğu ileri sürülen değerlerde miras, bağış ya da evlilik öncesi edinim iddiasının belgesi aynı satırda tutulduğunda, müzakere sırasında tartışma belgeye taşınır.
Envanterde Sık Atlanan Kalemler
- Bireysel emeklilik ve kıdem tazminatı gibi ileride doğacak haklar
- Şirket payları ile şahıs işletmesinin ticari değeri
- Krediyle alınan taşınmazda ödenen taksitlerin kaynağı
- Araç, kıymetli maden ve dijital varlık hesapları
- Bir eş adına görünmekle birlikte diğerinin katkısıyla edinilen değerler
Katılma Alacağının Metne Yansıtılması
Protokolde yalnızca kimin neyi alacağı değil, bu paylaşımın tasfiyeye ilişkin tüm talepleri karşılayıp karşılamadığı da yazılmalıdır. Feragat iradesi belirsiz bırakıldığında, tarafların ileride farklı yorumlara gitmesi kaçınılmaz olur. Devredilecek taşınmazlarda tapu devrinin hangi tarihte ve hangi masraf paylaşımıyla yapılacağı, ödeme yapılacaksa taksit tarihleri ve gecikme hâlinde uygulanacak sonuç açıkça belirlenmelidir.
Protokolün Hâkim Denetimine Sunulması
Anlaşmalı boşanmada protokol, hâkimin uygun bulmasıyla hüküm hâline gelir. Bu nedenle metin, çocuğun üstün yararına aykırı ya da uygulanması imkânsız taahhütler içermemelidir. Kişisel ilişki günleri, teslim yeri ve tatil dönemleri gibi ayrıntılar belirsiz yazıldığında hâkim değişiklik isteyebilir; bu da duruşma takvimini uzatır. HMK çerçevesinde delil olarak sunulacak belgelerin de duruşmadan önce dosyaya girmiş olması gerekir.
Tebligat ve Kesinleşme Takvimi
Kararın kesinleşmesi, tarafların tebligatı almasına bağlıdır. Adres değişikliğinin bildirilmemesi, yurt dışında yaşayan eşe yapılacak tebligatın uzun sürmesi ya da vekile tebliğ ile asile tebliğ tarihlerinin karışması, kesinleşmenin aylarca gecikmesine yol açar. Kesinleşmeden nüfus kaydı güncellenemeyeceği ve tapu devri gibi edimler askıda kalacağı için, protokolde edimlerin kesinleşme tarihine bağlanması pratik bir çözümdür. Tebligat evrakının takibi tek bir kişiye verilmeli ve teslim tarihleri ortak bir takvime işlenmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Evlilik tarihi, uygulanacak mal rejimi ve malvarlığının niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, protokol imzalanmadan önce metnin bir aile hukuku vekili tarafından gözden geçirilmesi önerilir.