Anlaşmalı boşanma protokolleri hızlı sonuç verdiği için tercih edilir; ancak mal rejimi tasfiyesi çoğu zaman tek bir cümleyle geçiştirilir. Sonradan açılan davalarda tartışma, tam da o cümlenin neyi kapsadığı üzerine döner. Bu rehber, protokolün tasfiye bölümünü belgeye dayalı biçimde kurmaya odaklanır.
Tarih çizelgesi olmadan rejim belirlenemez
TMK sisteminde hangi malın hangi rejime tabi olduğu, edinme tarihine ve evlilik tarihine göre değişir. Bu nedenle protokolden önce şu çizelge çıkarılmalıdır: evlenme tarihi, her bir malın edinim tarihi, edinimde kullanılan kaynak ve varsa kredi ödeme takvimi. Miras veya bağış yoluyla gelen değerler ile bunların yerine geçen mallar ayrıca işaretlenmelidir.
Feragat ifadesi ne kadarını kapsıyor
Uygulamada en çok tartışılan konu, tarafların birbirini ibra ettiğini belirten genel ifadelerdir. Bu ifadeler yazılırken katılma alacağı, değer artış payı, kişisel mal iddiaları ve ziynet talebi ayrı ayrı ele alınmazsa, sonraki dava riskini ortadan kaldırmaz. Aksine, kapsamı belirsiz bir metin her iki taraf için de öngörülemezlik yaratır.
Belgesiz iddia protokolde de zayıftır
- Tapu kayıtları ve edinim tarihindeki bedeli gösteren belgeler
- Konut kredisi ödeme planı ve ödemeleri kimin yaptığını gösteren hesap hareketleri
- Araç ruhsatı, noter satış sözleşmesi ve devir tarihleri
- Şirket pay defteri kayıtları ve ortaklık değişiklikleri
- Ziynet iddiasında düğün görüntüleri, fatura veya tanık beyanı
Nafaka ve velayet kalemleriyle bağlantı
Tasfiye kalemi, nafaka ve çocuğa ilişkin düzenlemelerle birlikte pazarlık edilir. Bir kalemden vazgeçilirken diğerinin karşılık olarak yazılması hâlinde, bu denge metinde açıkça görünmelidir. Aksi hâlde ileride yalnızca bir kalemin değiştirilmesi talep edildiğinde protokolün iç dengesi bozulur. Aile mahkemelerinin görev alanını düzenleyen 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu taleplerin aynı mahkeme önünde toplanması da planlanmalıdır.
Hâkim onayı ve sonrası
Protokol, hâkim tarafından uygun bulunup karara geçirildiğinde bağlayıcı hâle gelir. Bu aşamadan sonra içeriğin değiştirilmesi, ancak sınırlı hukuki sebeplerle ve HMK usulü çerçevesinde mümkündür. Bu nedenle duruşma öncesinde metnin son hâlinin okunması ve icra edilebilir biçimde, yani miktar ve tarih içerecek şekilde yazılması gerekir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; malvarlığının yapısı ve evlilik süresi sonucu doğrudan etkiler. Protokolü imzalamadan önce hukuki değerlendirme almanız, sonradan doğacak uyuşmazlıkları önleyebilir.