Nafaka alacağında hüküm kurulmuş olması tek başına tahsili sağlamaz. Uygulamada sorun çoğu kez kararın kendisinden değil, icra takibine dökülürken yapılan hesap ve belge hatalarından doğar. Bu rehber TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde tahsil aşamasını ele alır.
İcra edilebilir bir hüküm neye benzer
Takibe konulacak hükümde nafakanın türü, başlangıç tarihi, ödeme dönemi ve varsa artış esası açıkça yer almalıdır. Tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası farklı dönemleri kapsayabilir; kararda bu ayrım varken takip talebinde tek kalem gösterilirse itiraz kaçınılmaz olur. Kesinleşme aranan hallerde şerhin alınmış olması da ayrıca kontrol edilir.
Tahsilat aşamasının tipik belge eksikleri
- Kararın onaylı örneği yerine fotokopisiyle takip başlatılması
- Artış esasının kararda nasıl yazıldığına bakılmadan hesap yapılması
- Geçmiş döneme ilişkin birikmiş alacak ile işleyecek nafakanın ayrılmaması
- Elden veya havale dışı yapılan ödemelerin kayıt altına alınmaması
- Borçlunun gelir ve çalışma durumuna ilişkin hiçbir araştırma yapılmadan takibe geçilmesi
Ödedim savunmasına karşı kayıt disiplini
Tahsil aşamasında en sık karşılaşılan savunma, ödemenin fiilen yapıldığı iddiasıdır. Bu iddia karşısında belirleyici olan, ödemelerin hangi dönem için yapıldığının anlaşılabilmesidir. Banka açıklaması boş bırakılan transferler, sonradan farklı dönemlere mal edilebilir. Alacaklı tarafında ise, alınan ödemelerin dönem bazlı bir tabloda tutulması gerekir; aksi halde bakiye tartışması bilirkişi aşamasına taşınır ve süreç uzar.
Uygulama akışı
- Karar metni okunarak nafaka kalemleri ve başlangıç tarihleri ayrıştırılır.
- Dönem dönem tahakkuk tablosu hazırlanır, yapılmış ödemeler bu tabloya işlenir.
- Takip talebinde işlemiş alacak ile işleyecek nafaka ayrı gösterilir.
- Borçlunun işvereni, sosyal güvenlik kaydı ve banka bilgileri için araştırma talep edilir.
- İtiraz gelmesi ihtimaline karşı dayanak belgeler önceden dosyalanır.
Maaş kesintisinde sıra ve oran
Nafaka alacağının maaş üzerinden tahsilinde, aynı kişi hakkında başka takiplerin bulunup bulunmadığı sonucu etkiler. Kesinti yapan işverenle yazışmaların dosyada saklanması, eksik veya geç yapılan kesintilerin sonradan gösterilebilmesi bakımından önem taşır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir. Aile hukukunda tarafların ekonomik durumu ve karardaki ifade biçimi tahsil sürecini doğrudan etkilediğinden, takip başlatılmadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi faydalı olur.